Er bestaat geen toverdrankje of magische formule voor duurzame liefde, maar wél een wiskundige. Franse onderzoekers hebben ontdekt dat romantische relaties net zulke voorspelbare patronen volgen als konijnenpopulaties of lynxen die op jacht gaan. En dat betekent dat je met de juiste vergelijkingen de gevarenzones in je relatie kunt zien aankomen voordat het te laat is.
Het verhaal begint niet bij verliefde stelletjes, maar bij haasachtigen. Al dertig jaar bouwen wetenschappers aan wiskundige modellen die gevoelens in een relatie behandelen als een dynamisch systeem: dezelfde soort wiskunde waarmee ooit de explosieve groei van Australische konijnenpopulaties en de jacht van Canadese lynxen op sneeuwschoenhazen in kaart is gebracht.
Allee-effect
Hierbij draait het allemaal om het zogeheten Allee-effect: het biologische fenomeen dat een populatie onder een bepaalde drempel van populatiegrootte uitsterft, maar erboven juist floreert. Het effect treedt op wanneer individuen elkaar nodig hebben om te overleven of zich voort te planten. Nu blijkt dat precies hetzelfde geldt voor koppels.
Professor Laurent Pujo-Menjouet van de Universiteit van Lyon, een van de drijvende krachten achter dit onderzoek, schreef er zelfs een heel boek over, getiteld Love! Valour! Equations! De Fransman schrijft daarin onder meer: “Er bestaat geen mysterieuze betovering of toverdrankje, dat zou allang bekend zijn. Is alle hoop dan verloren? Zeker niet. Nu wordt het pas echt interessant.”
Ontwikkeling van gevoelens modelleren
Over zijn wiskundige aanpak zegt hij: “Net zoals we bevolkingsgroei of bedreigde diersoorten kunnen voorspellen, is het ook mogelijk om de ontwikkeling van gevoelens bij een koppel te modelleren. We proberen niet te voorspellen op wie jij verliefd wordt. We proberen te begrijpen waarom sommige stellen stabiel bij elkaar blijven ondanks de klappen die het leven links en rechts uitdeelt, terwijl anderen langzaam uit elkaar drijven.”
Het fundament voor dit wiskundige liefdesonderzoek werd al in de 18de eeuw gelegd met de bevolkingsmodellen van Thomas Malthus en kreeg in de jaren twintig van de vorige eeuw een vervolg met de roofdier-prooivergelijkingen van Lotka en Volterra. Van daaruit bouwden onder meer psycholoog John Gottman, econoom José Manuel Rey, natuurkundige Sergio Rinaldi en wiskundige Steven Strogatz – de eerste die dynamische-systeemtheorie op liefdesrelaties losliet – de theorie steeds verder uit.
Doctor Love
Gottman, bijgenaamd Doctor Love, liet destijds al zien dat je relatie-uitkomsten kunt voorspellen door de interacties van koppels te coderen en in grafieken te zetten. Modernere modellen zijn intussen nog verfijnder geworden en houden bijvoorbeeld rekening met vertraagde reacties. Dat wil zeggen dat de tijd die je neemt om na te denken over een conflict, de spanning in een relatie zowel kan verergeren als juist kan sussen.
De kern van het model is eigenlijk heel simpel: elke relatie heeft een kritieke drempel, een minimumniveau van relatiekracht waaronder een relatie wiskundig gezien gedoemd is te mislukken. “Als je gevoelens onder deze drempel zakken en daar blijven hangen, voorspelt de wiskunde een onvermijdelijke aftakeling richting een breuk”, klinkt het. “Maar het kennen van die drempel geeft stellen wel een krachtig middel in handen: ze kunnen gevarenzones herkennen en op tijd bijsturen.”
Leestip: Liefde als medicijn: een sterke relatie beschermt het hart
Ruzie en herstel
Pujo-Menjouet en zijn team ontwikkelden een model dat rekening houdt met de dagelijkse tegenslagen van elke relatie: ruzies, stress, druk van buitenaf en vooral hoe koppels daarvan herstellen. “De belangrijke vraag is niet of stellen ruzie maken”, vertelt Pujo-Menjouet. “Het gaat erom of ze genoeg veerkracht hebben om daarna weer in evenwicht te komen.”
Volgens het model bepalen drie ingrediënten grotendeels hoe stabiel een relatie op de lange termijn is: de wederzijdse aantrekkingskracht tussen partners, de natuurlijke sleet die gevoelens door de tijd heen oplopen en de manier waarop iedere partner reageert op de emoties van de ander. Samen bepalen deze drie factoren hoe veerkrachtig een relatie is. De onderzoeker vergelijkt het graag met het sprookje van de Drie Kleine Biggetjes: “Het leven stuurt altijd zijn wolven op je af: stress, ziekte, werk, kinderen, geldzorgen. Wiskunde helpt ons begrijpen hoe je een stenen huis bouwt in plaats van een huis van stro.”
Vroegtijdig waarschuwingssysteem
De volgende stap is het combineren van deze klassieke wiskundige modellen met kunstmatige intelligentie tot een soort vroegtijdig waarschuwingssysteem voor stellen. Dat geeft koppels tijd om bij te sturen, legt Pujo-Menjouet uit. “Zie het als een relatie-gps. Het laat zien waar je bent, waar je naartoe gaat en stelt routes voor naar de bestemming die je voor ogen hebt. De modellen vertellen je niet op wie je verliefd moet worden. Ze helpen verklaren hoe liefde zich ontwikkelt en wat stellen kunnen doen om die te beschermen.”
Er zijn wel een aantal belangrijke kanttekeningen. Zo zijn de modellen vooral gebaseerd op westerse relatiepatronen, terwijl de redenen waarom relaties slagen of stranden enorm kunnen verschillen tussen culturen, religies, sociaaleconomische achtergronden en generaties. Een echt universeel model vraagt dus om nog complexere wiskunde.
Bovendien is menselijk gedrag van nature onvoorspelbaar en niet altijd rationeel. De modellen voorspellen tendensen, maar er komen geen zekerheden uit de formules rollen. Stellen kunnen het ongelijk van de wiskundige voorspellingen bewijzen met behulp van therapie, persoonlijke groei en toewijding. Of zoals Pujo-Menjouet het verwoordt: “Wiskunde kan patronen blootleggen en houvast bieden, maar uiteindelijk hangt het succes van een relatie af van twee mensen die elke dag opnieuw ervoor kiezen om hun band te koesteren. De vergelijkingen kunnen je het pad wijzen, maar je zult het samen moeten bewandelen.”
Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
