De zomer was lang en heet. En dat is allang geen uitzondering meer. Door klimaatverandering beginnen hittegolven steeds eerder en duren ze langer. Ook wordt de temperatuurpiek sneller bereikt, waardoor we minder tijd hebben om ons voor te bereiden.
Dat blijkt uit een nieuwe studie waarvoor wereldwijde klimaatgegevens uit de periode 1979 tot en met 2023 zijn geanalyseerd. Daarbij werd gekeken naar het begin en einde van het jaarlijkse hittegolfseizoen, de totale lengte ervan en de snelheid waarmee de eerste hittegolf zich ontwikkelt.
De verschuiving blijkt aanzienlijk. Gemiddeld begon de eerste hittegolf ieder decennium 3,29 dagen eerder. De laatste hittegolf eindigde per decennium 5,41 dagen later. Alles bij elkaar werd het jaarlijkse hittegolfseizoen daarmee elke tien jaar 8,71 dagen langer.
Over de volledige onderzoeksperiode van 45 jaar zijn de veranderingen nog duidelijker zichtbaar. De eerste hittegolf van het seizoen begon ongeveer twee weken eerder. De laatste hittegolf viel zo’n 24 dagen later in het jaar. Daardoor nam de totale lengte van het hittegolfseizoen met maar liefst 39 dagen toe.
Vrijwel overal een langer hitteseizoen
Die ontwikkeling is in grote delen van de wereld terug te zien. Bij ruim 70 procent van het onderzochte landoppervlak begon het hittegolfseizoen vroeger. Bij tegen de 80 procent eindigde het seizoen steeds later. En meer dan 90 procent van de onderzochte gebieden liet een trend zien richting langere hittegolfseizoenen. In droge gebieden waren de veranderingen over het algemeen groter.
Er is ook gekeken naar hoe snel de eerste hittegolf van het seizoen zich ontwikkelt. Daarbij gaat het om het moment waarop binnen een hittegolf de hoogste temperatuur wordt bereikt. Ook daar was de verandering duidelijk zichtbaar. Tussen 2001 en 2023 nam het aandeel snel opkomende eerste hittegolven toe. Deze hete periodes bereikten dus vaker in hoog tempo hun temperatuurpiek.
Dat voegt een extra dimensie toe aan de risico’s van extreme hitte. Het gaat daarbij om meer dan de maximale temperatuur of de duur van een hittegolf. Ook het moment waarop de hitte begint en de snelheid waarmee de temperaturen oplopen, spelen een rol.
Gewassen langer blootgesteld aan hitte
De verschuiving heeft gevolgen voor de landbouw. Door het langere hittegolfseizoen worden gewassen gedurende een groter deel van hun groei aan extreme hitte blootgesteld.
Tussen 2001 en 2023 nam het aandeel landbouwgebieden dat tijdens belangrijke groeifasen van verschillende grote gewassen aan hittegolven werd blootgesteld met 1,6 tot 13,3 procent toe ten opzichte van de periode 1979-2000. Het gaat bijvoorbeeld om kwetsbare fasen zoals de bloei en de vorming van maïszijde. Bovendien breidde de blootstelling aan hittegolven zich uit naar eerdere en latere stadia van de ontwikkeling van gewassen.
Leestip: De kans op een hittegolf is nu 200 keer groter dan vroeger. En deze bedrijven zijn verantwoordelijk
Dat maakt het moment waarop hitte toeslaat steeds relevanter voor het inschatten van risico’s. “In het verleden hebben we ons vooral gericht op de vraag of hittegolven vaker voorkomen, erger worden en langer duren. Onze studie laat verder zien dat ook hun timing en snelheid van opkomst veranderen. Als hittegolven eerder beginnen en zich sneller ontwikkelen, wordt de tijd die samenlevingen en ecosystemen hebben om zich voor te bereiden nog korter”, zegt hoofdonderzoeker Xu Wenfang van de Chinese Academie van Wetenschappen.
Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
