Lancering geslaagd: Artemis II begint reis om de Maan

Na jaren van voorbereiding is de bemenste Artemis II-missie succesvol gelanceerd. Vier astronauten zijn onderweg voor een historische vlucht om de Maan, de eerste in meer dan vijftig jaar.

De spanning was wekenlang voelbaar, maar na alle voorbereidingen was het dan eindelijk zover. Afgelopen nacht om 00.35 uur steeg NASA’s Space Launch System (SLS)-raket op vanaf lanceercomplex 39B in Florida. Met donderslagen en een gigantische vuurzee begon de bemenste Artemis II-missie, waarmee vier astronauten aan hun langverwachte reis naar en rond de Maan begonnen.

Een spectaculaire lancering op het scherm

De dag van de lancering was er een van uitersten. In de uren voorafgaand aan het vertrek volgden duizenden kijkers wereldwijd de livebeelden van NASA. Eerst zagen we hoe de vier astronauten – NASA-commandant Reid Wiseman, piloot Victor Glover, missiespecialist Christina Koch en de Canadese ruimtevaarder Jeremy Hansen – hun kenmerkende oranje Orion Crew Survival System-pakken aandeden. Daarna volgde de traditionele kaartwedstrijd in het astronautenkwartier, een gelukstraditie die al sinds de Apollo-tijdperk bestaat.

Kort na 20.00 uur (Nederlandse tijd) verlieten de astronauten hun vertrekken en maakten ze de iconische rit naar het lanceercomplex. Daar aangekomen namen ze de lift naar de ‘White Room’, waar het closeout-team hen hielp bij het instappen in de Orion-capsule. Nadat de laatste checks waren uitgevoerd en het luik gesloten, was het wachten op het groene licht.

Een korte vertraging en dan… start

De laatste minuten van de aftelling verliepen niet zonder slag of stoot. De spanning liep op toen de countdown even werd stilgelegd vanwege een communicatieprobleem met het veiligheidssysteem van de raket. De ingenieurs wisten het euvel snel te verhelpen, en nadat ‘Launch Director’ Charlie Blackwell-Thompson een unanieme ‘go’ had ontvangen van haar team, werd de teller hervat. Om exact 00.35 uur was het dan zover. De tweetraps boosters en vier RS-25-motoren produceerden samen 4 miljoen kilogram stuwkracht, waarmee de 2,6 miljoen kilo zware raket moeiteloos van de aarde loskwam.

De reis naar een hoge baan om de Aarde

Binnen enkele minuten na de lancering bereikte de raket de ruimte. De boosters aan de zijkant van de draagraket en de noodtoren bovenop werden na 2 respectievelijk 3 minuten in de vlucht afgestoten. De bemanning, die hun capsule de naam ‘Integrity’ had meegegeven, koppelde zich na iets meer dan 8 minuten in de vlucht los van de hoofdtrap van de SLS-raket. Een cruciaal moment volgde toen de vier in Nederland vervaardigde zonnepanelen zich succesvol ontvouwden, waardoor de capsule op eigen kracht verder kon reizen.

Overzicht van de eerste cruciale minuten van de Artemis II-lancering. De grafiek toont de tijd, snelheid en hoogte van hoofd momenten, zoals het bereiken van maximale dynamische druk (Max Q), het afstoten van de booster raketten, noodtrap, het uitklappen van de zonnepanelen en de koppelings demonstratie test. Afbeelding: NASA
Een still van de aarde gezien vanuit de Orion-capsule tijdens de eerste uren van de Artemis II-testvlucht. Foto: NASA YouTube

De eerste uren in de ruimte stonden in het teken van het testen van alle systemen. Een belangrijke test was de proximity operations demonstration, waarbij de astronauten lieten zien dat ze de Orion-capsule handmatig konden besturen en manoeuvreren en daarbij de bovenste, losgekoppelde SLS-trap als test- en referentieobject gebruikten. Dit gebeurde op een afstand tussen de 100 en 10 meter. Deze oefening, vastgelegd op camera, leverde niet alleen adembenemende beelden op, maar was ook essentieel om te bewijzen dat de bemanning in staat is om in te grijpen in het geval de automatische navigatie uitvallen.

Een blik over de schouders van NASA-astronauten Victor Glover (links) en Reid Wiseman (rechts) tijdens de ‘proximity operations demonstration’. Foto: NASA
Een still vanaf de dockingcamera (de navigatiecamera om Orion te kunnen koppelen bovenop de capsule), gericht op de ‘interim cryogene voortstuwingstrap’, de tweede trap van SLS, terwijl de bemanning van Artemis II deelneemt aan de 30 minuten durende demonstratie voor nabijheidsoperaties. Tijdens deze test werd het vermogen van het ruimtevaartuig beoordeeld om handmatig te manoeuvreren ten opzichte van een ander object, met behulp van eigen navigatiesensoren en reactiecontrole stuwers (RCS). Een afstand van 100 meter tot de trap werd verkleind naar 10 meter, ‘alsof’ er een koppeling zou worden uitgevoerd. De ‘proximity operations demonstration’ verliep vlekkeloos. Foto: NASA

Een kleine tegenslag in de ruimte

Ook in de ruimte kunnen zich kleine problemen voordoen. Tijdens de eerste checks meldde de bemanning dat er een knipperend lampje was verschenen bij het toilet aan boord. Vluchtleiders op aarde zijn direct aan de slag gegaan om dit euvel te verhelpen. Hoewel een defect toilet in de ruimte voor de nodige uitdagingen kan zorgen, benadrukte NASA dat het gaat om een systeemcheck en dat er geen direct gevaar is voor de veiligheid van de astronauten of het succes van de missie. Het is een goed voorbeeld van de vele zaken die getest moeten worden tijdens deze eerste bemenste testvlucht van SLS en Orion in het Artemis-maanprogramma.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Vooruitblik: op weg naar de Maan

De lancering is de start van een reis van ongeveer tien dagen. De komende uren zullen cruciaal zijn, met een belangrijke koerscorrectie gepland voor later vandaag. Deze ‘translunar injection’-manoeuvre zal de Orion-capsule in een baan naar de maan stuwen. Als alles volgens plan verloopt, zullen Wiseman, Glover, Koch en Hansen op maandag 6 april op een afstand van enkele duizenden kilometers langs de Maan scheren. Tijdens deze flyby zullen zij, voor het eerst in ruim vijftig jaar, met eigen ogen de achterkant van de Maan aanschouwen.

Het volledige missieprofiel van Artemis II in 15 stappen, van lancering tot splashdown. De bemanning zal een vrije val traject volgen rond de maan, een efficiënte route die gebruikmaakt van de zwaartekracht van de Aarde en de Maan. Artemis I deed deze vlucht op 16 november 2022 ook al, om de weg te plaveien voor de aanstaande Artemis II missie, maar deed dit toen zonder bemanning. Afbeelding: NASA

Deze missie is meer dan alleen een reis om de Maan; het is de eerste cruciale stap in het Artemis-programma. De test van de levensondersteunende systemen en de ervaringen van de bemanning tijdens deze reis vormen de basis voor toekomstige maanlandingen, te vervolgen met Artemis III in 2027, wederom een testmissie die het werkelijke koppelen aan een nog te ontwikkelen maanlander in een lage baan om Aarde (LEO) zal demonstreren. In 2028 zou vervolgens met Artemis IV een maanlanding moeten plaatsvinden. Voor nu, Artemis II, is de lancering een feit en kan de wereld zich opmaken voor de komende dagen, waarin ‘Integrity’ haar weg naar onze natuurlijke satelliet vervolgt.

De laatste Artemis programma update. Artemis II (vannacht hopelijk lancerende) is een bemenste testvlucht rond de Maan. Artemis III zal het koppelen aan een maanlander die nog niet gereed is moeten testen, in een lage aardbaan en ergens gedurende 2027. Begin 2028 moet er weer voet op de maan worden gezet tijdens Artemis IV en later. Niets van deze ‘roadmap’ of genoemde tijdslijn voorbij aanstaande missie Artemis II staan in steen gebeiteld, in deze spannende nieuwe periode van maanmissies. Afbeelding: NASA

Met de succesvolle lancering van Artemis II is de mensheid teruggekeerd naar de Maan. De komende dagen zullen de astronauten in de Orion-capsule alle systemen testen voordat ze de flyby maken. Deze missie is een historische mijlpaal en legt de fundering voor een permanente menselijke aanwezigheid op de Maan en uiteindelijk de reis naar Mars.

De missie live meekijken, kan hieronder:

Wil je de Artemis II-missie op de voet volgen? Bekijk dan ook onze recente artikelen en themapagina’s over Artemis, astronauten en de nieuwe ruimtewedloop:
Lancering geslaagd: Artemis II begint reis om de Maan
Eindelijk: Artemis II lanceert vannacht (hopelijk)!
– Artemis II-raket staat op lanceerplatform: lancering in april?
– Omwenteling bij NASA: maanlanding op de schop
– Artemis II raket terug naar VAB om reparatie
– Nieuwe vlucht in maanrace: China test capsule en raket
– Lancering ISS Crew-12 aanstaande, valt samen met aanscherpende ruimtewedloop
– Race naar de maan vertraagd, tentoonstelling gestart
– Race tegen de klok: dit moet er gebeuren voor Artemis III
– Het lichaam als lab in de diepe ruimte met Artemis II
– De Maan lonkt: bemenste Artemis II-raket is lanceerklaar
…of volg onze themapagina’s Artemis, Astronauten, De Nieuwe Ruimtewedloop, of Ruimtevaart om helemaal bij te zijn in deze interessante tijden!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:

Bronmateriaal

"Artemis II News" - NASA
Afbeelding bovenaan dit artikel: NASA/Bill Ingalls

Fout gevonden?

Voor jou geselecteerd