China, India en Japan boeken forse vooruitgang in de ruimtevaart. Vooral de herbruikbaarheid van raketten staat centraal, met opmerkelijke technologische primeurs.
Terwijl de Verenigde Staten en Europa al jaren inzetten op herbruikbare rakettechnologie, blijft Azië bepaald niet achter. In de afgelopen weken hebben China, India en Japan elk hun eigen mijlpaal bereikt. Van een baanbrekende zeevangst van een rakettrap tot de eerste commerciële orbitale lancering van India: de concurrentie in de lanceermarkt is voelbaar heviger dan ooit.
Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!
Baanbrekende zeevangst voor Lange Mars-10B
Begin juli bereikte China een opmerkelijke primeur: de eerste trap van de Lange Mars-10B-raket landde met succes op een droneschip, gevangen met een enorm net. De vangst vond plaats nadat de raket opsteeg vanaf de commerciële lanceerbasis Hainan en zo’n zes minuten nadat de eerste en tweede trap van elkaar waren gescheiden. De Lange Mars-10B, een tweetraps vloeibare brandstof raket met een diameter van vijf meter, is in zijn herbruikbare configuratie in staat om 16 ton vracht naar een lage aardbaan te brengen – ter vergelijking; bij de Falcon 9 van SpaceX is dat zo’n 23 ton. Het vangnet, een gespannen kabelconstructie op het schip Linghangzhe, in het Nederlands: Padvinder, ving de booster zachtjes op – een technologie die de raket eenvoudiger en relatief lichter maakt dan zijn tegenhanger van SpaceX doordat landingspoten overbodig zijn. Het team mikt op hergebruik van de hier gevlogen eerste trap, nog voor het einde van dit jaar. Voor China betekent dit een doorbraak in goedkopere, duurzamere ruimtevaart en een antwoord op bedrijven als SpaceX, die door gedeeltelijke herbruikbaarheid commercieel een groot succes werden. Waar SpaceX met met Falcon 9 zo’n 2.700 tot 3.200 dollar per kilogram vracht rekent aan afnemeners, mikken de Chinezen met de Lange Mars-10B op een nog lagere prijs van circa 2.500 dollar per kilogram.
India’s commerciële doorbraak met Vikram-1
Enkele dagen later, op 18 juli, schreef India geschiedenis met de succesvolle eerste orbitale lancering van een volledig privé ontwikkelde raket. De Vikram-1 van Skyroot Aerospace steeg op vanaf het Satish Dhawan Space Centre op het eiland Sriharikota en zette zijn vracht succesvol uit in een baan om aarde. Met een hoogte van circa 22 meter en een laadvermogen van 350 kilogram is de drietrapsraket, grotendeels op vaste brandstof, specifiek ontworpen voor kleine satellieten. De vlucht, die ongeveer vijftien minuten duurde, markeert een keerpunt: India is hiermee het derde land na de V.S. en China dat een orbitale lancering door een privébedrijf mogelijk maakte. Premier Modi sprak van een ‘definiërend moment’ voor de Indiase ruimtevaart en prees de groeiende rol van de private sector. De raket vervoerde onder meer een laboratorium gegroeide diamant en robotarmen voor het kunnen bergen van ruimteafval. Het succes is het resultaat van de liberalisering van de Indiase ruimtevaartsector in 2020, waardoor startups een grotere rol kregen.
Japan test en landt RV-X-raketsucces
Ook Japan zette afgelopen weken een belangrijke stap richting een duurzamere ruimtevaart. Op 11 juli voerde de Japanse ruimtevaartorganisatie JAXA een eerste succesvolle test uit met de experimentele herbruikbare raket RV-X. De test vond plaats op het JAXA-testcentrum in Noshiro, in de prefectuur Akita. Het prototype steeg op, bereikte een hoogte van elf meter, verplaatste zich zestien meter horizontaal en landde na een vlucht van ongeveer veertig seconden veilig. Projectdirecteur Takashi Ito bevestigde dat de resultaten aan de verwachtingen voldeden en dat de verzamelde data zullen worden gebruikt voor de ontwikkeling van de grotere Callisto-draagraket – een samenwerkingsproject tussen Japan, Frankrijk en Duitsland. Japan wil met de RV-X-technologie de kosten verlagen en concurrerend blijven in de mondiale markt, waar het huidige werkpaard H3 nog niet herbruikbaar is. De komende tests moeten de RV-X naar een hoogte van circa honderd meter brengen.
Leestip: Wat is de rol van Japan in de ruimtevaart?
Blikseminslag en AI-satellieten: meer Chinees nieuws
China was op het gebied van ruimtevaart de afgelopen weken nog meer in het nieuws. Zo overleefde een Lange Mars-3B-raket een week geleden op 23 juli de inslaande bliksem op de 30e seconde vanaf lancering vanaf het Xichang Satellite Launch Center in het zuidwesten van China. Een opmerkelijk tafereel, dat de robuustheid van de technologie onderstreept gezien het zonder problemen zijn lading (de ‘Tianlian-2 (06) relay’-communicatiesatelliet) alsnog succesvol uitzette op beoogde, geostationaire hoogte.
Daarnaast zette China nog een opmerkelijke stap in een baan om de aarde, met de lancering van heuse AI-satellieten, zoals op 24 juli met de Lijian-1 Y15 lancering gebeurde. Geen losstaand experiment, maar onderdeel van een strategische visie waarbij het doel is om data niet langer eerst naar de aarde te sturen voor verwerking, maar die verwerking direct in de ruimte te laten plaatsvinden. Dat bespaart kostbare bandbreedte en biedt overheden en bedrijven nog sneller actuele informatie en rekenkracht vanuit een baan om de aarde, zo is de gedachte. Uiteindelijk wilt China met projecten als ‘Xingshu’ (Star Hub) een enorm ruimte-computernetwerk bouwen dat uit ongeveer duizend satellieten moet bestaan en als een ‘ruimte-brein’ onder andere de data van alle weersatellieten moet verwerken tot realtime voorspellingen.
Ook is de bouw van nieuwe commerciële lanceerplatformen in Wenchang in een vergevorderd stadium, wat de groeiende ambitie van China op commercieel gebied onderstreept. China beschikt over vier grote lanceerbases, waarvan Wenchang in de provincie Hainan de grootste is. De strategische ligging; een lage breedtegraad, een gunstig klimaat en de mogelijkheid om zware raketten per schip te vervoeren, maakt de locatie bijzonder aantrekkelijk. De commerciële lanceerbasis, die sinds eind 2024 operationeel is en slechts een deel van de hele lanceerbasis Wenchang, telt momenteel twee actieve platformen (nummer 1 en 2). De bouw van een ’tweede fase’ met twee extra platforms erbij (nummers 3 en 4) is vergevorderd; naar verwachting zijn deze eind 2026 operationeel, waarmee Wenchang meer dan 60 lanceringen per jaar kan gaan faciliteren.
Wetenschap aan boord van Tiangong
Aan boord van het Chinese ruimtestation Tiangong gaat het wetenschappelijke onderzoek ondertussen onverminderd door. De recentste beelden toonden een adembenemend uitzicht op de aarde, vastgelegd door de bemanning, terwijl er ook biologische experimenten worden uitgevoerd. De activiteiten op het station sluiten naadloos aan bij de bredere Chinese ambities in de ruimte, waar wetenschap en technologische ontwikkeling hand in hand gaan.
Leestip: Een nieuw hoofdstuk op het ISS: Expeditie 75 neemt het roer over van Expeditie 74
Aziatische ambities bevestigen mondiale race
De recente ontwikkelingen tonen aan dat Azië een steeds grotere rol opeist in de mondiale ruimtevaart. Waar herbruikbaarheid lange tijd het domein was van Amerikaanse pioniers, hebben China, India en Japan nu elk op eigen wijze laten zien dat zij deze technologie serieus nemen. De zeevangst van China, de commerciële doorbraak van India en de testvluchten van Japan onderstrepen dat de concurrentie in de lanceermarkt niet langer een Westerse monopolie is. Het is een teken dat de ruimtevaart zich in een nieuwe, dynamische fase bevindt, waarin innovatie en kostenreductie centraal staan.
Wil je meer achtergronden over dit nieuws volgen? Bekijk dan ook onze recente artikelen:
– Lanceerdrukte in Azië: China doet spectaculaire vangst, India lanceert eerste commerciële raket en Japan test RV-X
– Een nieuw hoofdstuk op het ISS: Expeditie 75 neemt het roer over van Expeditie 74
– Van Texas tot Jiuquan: drie raketten, drie continenten, één ruimtevaartrace
– Van Canadarm2-reparatie tot WK-optimisme: alle ruimtenieuws van deze week op een rij
– Zo zagen Wiseman, Glover, Koch en Hansen hun reis rond de Maan: nieuwe beelden vrijgegeven
– China´s ruimtevaart in stroomversnelling: maanbasis, ruimtestation en commerciële raketten – dit gaat hard
– Van Prada-voering tot raket zonder trap: alle bouwstenen voor de riskante generale repetitie van de Artemis maanmissies
– Nieuwe vlucht in maanrace: China test capsule en raket
– Zegevierende zeelancering zet Chinese commerciële ruimtevaart verder op de kaart
…of volg onze themapagina’s Chinese ruimtevaart, Tiangong, ISS, Artemis, Astronauten of De Nieuwe Ruimtewedloop om helemaal bij te zijn in deze interessante tijden!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
