Krijg jij ook wel eens de kriebels van AI-muziek? Dat heeft te maken met de uncanny valley en is ook waarom menselijke robots uit films zo eng zijn. Diederik legt uit hoe dat zit.
Als een mens zingt of speelt, gebeuren er continu onvoorspelbare dingetjes. We moeten ademhalen, de stembanden worden warm en de timing wijkt altijd een fractie af van de absolute perfectie. Wij horen die imperfecties niet als foutjes, maar als emotie. Het is het bewijs dat er een levend wezen aan de andere kant zit.
AI mist die biologie
Als een computerstem zingt over intens verdriet, maar de echte stress in de stembanden ontbreekt, ontstaat er een mismatch in je brein. Juist omdat het bijna perfect is, voelt het ineens zielloos. Onvoorspelbaar en gevaarlijk. Dit effect komt uit de robotica en Masahiro Mori uit Japan ontdekt dat in 1970. Hoe menselijker een robot wordt, hoe sympathieker we hem vinden. Totdat hij bíjna perfect menselijk is. Dan slaat het om. Een robotarm in een fabriek doet ons niks. Een robotzeehondje is schattig. Maar zodra een robot bijna menselijk is, denken we: ga weg, gadverdamme, ga weg!
Dat gebeurt nu ook met muziek. Al hangt het er wel vanaf hóe je AI gebruikt. Laat je de computer al het werk doen, dan is dat een beetje lame. Gevorderde makers werken eerder zoals een regisseur zou doen. Ze sturen de AI aan met specifieke blauwdrukken, zoals een Rhodes piano of een lo-fi filter.
Of ze gebruiken AI puur als digitaal schetsboek, waarna échte muzikanten de studio in gaan om de sporen live in te spelen. Zo trek je het nummer weer uit die vallei. Maar of we dat moeten willen? Muziek maken is iets uniek menselijks. Het is interactie tussen mensen. In theorie zou je een computer ook het vermogen tot lachen en seks kunnen geven, maar het blijft toch echt een stuk leuker als we het gewoon zelf doen. Onderling. En met wederzijdse instemming.
