Koffie bij het ontbijt, een stukje chocola tussendoor en ’s avonds een glaasje wijn, klinkt heel normaal, maar de planten die we daarvoor nodig hebben, staan zwaar onder druk. Door stijgende temperaturen en grillige regenval worden de oogsten wereldwijd steeds onvoorspelbaarder. En de zon dimmen, gaat ons niet helpen.
Onderzoekers hebben ontdekt dat een veelbesproken geo-engineeringmethode niet genoeg is om onze geliefde gewassen te beschermen tegen de klimaatstress die er in de komende decennia aan zit te komen. Ze hebben gekeken wat het effect is van Stratospheric Aerosol Injection (SAI), een vorm van zonne-engineering waarbij reflecterende deeltjes in de stratosfeer worden geïnjecteerd om de aarde af te koelen. Je kunt deze techniek vergelijken met de gevolgen van een immense vulkaanuitbarsting, zoals toen de Filipijnse vulkaan Pinatubo in 1991 een kilometershoge wolk vulkanisch as uitspuwde.
Kan een parasol in de stratosfeer boeren redden?
Boeren zien door klimaatverandering hun inkomsten sterk op en neer gaan. Het risico bestaat dat het landbouwmodel van hele regio’s instort. Het is dan ook van het grootste belang om uit te zoeken wat de beste manier is om hiermee om te gaan. De onderzoekers simuleerden de effecten van SAI in 18 belangrijke koffie-, cacao- en wijnregio’s in West-Europa, Zuid-Amerika en West-Afrika voor de periode 2036–2045. Ze keken hierbij onder andere naar temperatuur, regenval, luchtvochtigheid en de kans op plantenziekten.
Met SAI bleek het klimaat wel af te koelen, maar het was te weinig en te inconsistent om deze gevoelige gewassen te redden. Slechts 6 van de 18 regio’s profiteerden in het model jaar in jaar uit van SAI. Regen en luchtvochtigheid bleken de grootste dealbreakers. Het klimaat blijft op deze punten grillig en dat betekent dat het risico op misoogsten, schimmels en plantenziekten te groot is om goed te boeren. “Alleen de temperatuur verlagen met SAI is niet genoeg”, zegt onderzoeker Ariel Morrison. Ze legt uit dat cacao bijvoorbeeld goed tegen hitte kan, maar extreem gevoelig is voor ziekten wanneer warmte samengaat met vocht. “Natuurlijke klimaatvariatie kun je ook niet negeren. Dat zorgt voor enorme verschillen in uitkomsten onder hetzelfde SAI-scenario met grote gevolgen voor boeren.”
Geen wondermiddel
SAI lijkt op het eerste gezicht een geweldig futuristisch plan, maar meer dan een pleister op de wonde is het niet. “Het zou tijdelijk verlichting kunnen brengen in sommige regio’s, maar het garandeert geen stabiele oogsten en lost vocht- en regenproblemen niet op”, aldus Morrison.
In plaats van blind te vertrouwen op technologie, kunnen we beter inzetten op lokale aanpassingsstrategieën, investeren in ziektebestendige en klimaatrobuuste plantensoorten, slimmer zijn met waterbeheer en ons best doen voor wereldwijde samenwerking. Dit betekent dat onze geliefde koffiebonen, cacaoplantages en wijngaarden een mix van wetenschap, innovatie en beleidsaanpassingen nodig hebben om te overleven.
Want zonder lokale en wereldwijde actie wordt het aanbod van premium koffiebonen, kwaliteitswijn en goede cacaoproducten ongetwijfeld schaarser en duurder, waarschuwen de wetenschappers. En helaas: er bestaat geen magische knop in de atmosfeer die onze luxeproducten behoedt tegen klimaatverandering.
