Koala’s staan symbool voor Australië, maar het gaat helemaal niet goed met de knuffelige buidelbeertjes, elk jaar blijven er minder over in het wild. De grootste boosdoeners zijn een verlies aan leefgebied, versnipperde bossen en ziekte. Maar er is meer: hun avonturen op de grond blijken levensgevaarlijk te zijn.
Uit nieuw onderzoek blijkt dat koala’s gemiddeld slechts tien minuten per dag op de grond doorbrengen en toch vindt twee derde van alle sterfgevallen juist dan plaats. “Koala’s leven vooral in bomen, maar door grootschalige ontbossing worden ze steeds vaker gedwongen om over de grond te lopen en dat maakt hen enorm kwetsbaar”, vertelt hoofdonderzoeker Gabriella Sparkes van de University of Queensland. “Ik wilde beter begrijpen wat koala’s nou precies doen tijdens die momenten op de grond.”
Dodelijk terrein
Dat die korte wandelingetjes zo gevaarlijk zijn, was al langer bekend: eerdere studies tonen aan dat zo’n 66 procent van alle koalasterfgevallen gebeuren terwijl ze zich op de grond bevinden, vooral door aanvallen van honden en verkeersongelukken. Toch is er nog verrassend weinig inzicht in het gedrag van koala’s als ze met hun pootjes op de grond vertoeven. “We weten nog altijd niet goed hoe vaak ze uit bomen komen, hoe ver of hoe snel ze zich verplaatsen of wat hen drijft om uit een boom af te dalen”, zegt Sparkes. “Dat zijn cruciale hiaten in onze kennis over koala’s. We zijn op zoek gegaan naar antwoorden, zodat we de risicozones beter kunnen aanwijzen en hen beter kunnen beschermen.”
Sparkes is met haar team de natuur ingegaan en heeft wilde koala’s voorzien van halsbanden met gps-loggers en versnellingsmeters om in het hoofd van de buidelbeertjes te kruipen. De kleine zwarte kastjes zonden de positie van de buidelbeertjes elke vijf minuten richting het team en versnelden de metingen naar elke vijf seconden zodra het dier op de grond bewoog.
Koaladata
De sensoren brachten niet alleen in kaart waar koala’s heen gingen, maar ook hoe ze dat deden. “We waren in staat om onderscheid te maken tussen lopen, klimmen, zitten, enzovoort. Dit leverde ons een ongelooflijk gedetailleerd beeld op van hun bewegingspatronen”, vertelt Sparkes. En de resultaten mogen er wezen: we weten nu dat koala’s slechts twee tot drie keer per nacht de grond aantikken. Ze zijn dan in totaal gemiddeld maar tien minuten actief. Dat is minder dan 1 procent van hun dag.
De reden dat ze hun pootjes op de grond neerzetten, heeft normaal gesproken niks te maken met een paniekreactie. Integendeel: “Ze brengen bijna net zoveel tijd zittend of stilstaand door als wandelend. Slechts 7 procent van hun tijd op de grond vullen ze in met rennen”, aldus Sparkes. “Ze lijken heel voorzichtig te werk te gaan en hun omgeving te evalueren. Ze kijken rond en inspecteren de bomen om hen heen voordat ze weer omhoog klimmen.”
Landschap ‘koalaproof’ maken
Het Australische onderzoek is het eerste dat zulke details van koalabewegingen op de grond in kaart brengt en laat prachtig zien hoe ze zich proberen aan te passen aan de steeds gefragmenteerdere natuurlandschappen. “We onderzoeken nu welke omgevingskenmerken bepalen hoe lang koala’s in bomen blijven”, legt Sparkes uit. “Als we weten welke bomen of omstandigheden hen langer in de boom houden, kunnen we het landschap beter voor ze inrichten.” Denk daarbij aan meer bladerdekverbindingen tussen bomen, minder open stukken grasland en het aanplanten van geschikte boomsoorten. “Zo kunnen we het aantal gevaarlijke oversteekmomenten beperken”, weet Sparkes.
Puzzelstukjes vallen op hun plaats
De inzichten van Sparkes zijn niet alleen wetenschappelijk interessant, het is ook goed te doen om ze praktisch uit te voeren. Waar moeten de beschermde zones komen, welke vegetatie moet worden aangeplant en waar zijn waarschuwingsborden voor verkeer het meest zinvol? Door deze vragen te beantwoorden, kunnen beleidsmakers gerichte maatregelen nemen. “Dit onderzoek is slechts één stukje van een grote puzzel, maar het voegt een belangrijk element toe aan ons begrip van hoe koala’s omgaan met het feit dat hun leefgebieden steeds meer door mensen zijn aangetast”, besluit Sparkes.
