Op koraalriffen komen kleine vissen opvallend vaak dicht in de buurt van schuwe kokerwormen.
Onderzoekers hebben op koraalriffen in Belize een bijzondere interactie ontdekt tussen kleine rifvissen en kokerwormen: de vissen rusten op of tussen de fijne, veervormige delen van de wormen en opvallend genoeg trekken de wormen zich daarbij niet terug. Dat doen ze normaal gesproken wel zodra er iets in de buurt komt. Het onderzoek is te vinden in het vakblad Symbiosis.
Gekleurde kerstboompjes
Het gaat onder meer om de grondelsoort Elacatinus lobeli en de kerstboomworm. Die worm dankt zijn naam aan de opvallende waaiers die uit zijn koker steken. Deze waaiers lijken op kleine, gekleurde kerstboompjes. De worm gebruikt ze om voedsel uit het water te halen en om zuurstof op te nemen.
Kerstboomwormen zijn normaal gesproken erg waaks: bij de kleinste verstoring trekken ze hun waaiers snel terug in hun harde koker. Toch lijken ze de kleine vissen te accepteren. De vissen zitten soms zelfs midden tussen de waaiers. Ook houden ze geregeld hun staart tegen de fijne uitsteeksels van de worm.
Eerder gezien
De ontdekking kwam niet helemaal uit de lucht vallen. Hoofdonderzoeker Morgan Bennett-Smith had eerder vergelijkbaar gedrag gezien in Papoea-Nieuw-Guinea. Daar zochten andere kleine rifvissen eveneens kokerwormen op. Ook die wormen trokken zich niet terug wanneer de vissen op of tussen hun waaiers gingen zitten.
Daarom wilden de onderzoekers weten of dit gedrag ook buiten de Indo-Pacifische regio voorkomt. Dat bleek dus zo te zijn: tijdens duiken in Belize vonden ze vergelijkbare situaties. De grondelsoort E. lobeli bleek contact te zoeken met zowel de kerstboomworm als met de borstelwormsoort Pomatostegus stellatus.
De onderzoekers bekeken daarnaast ook oudere foto’s en video’s die afkomstig zijn uit Bonaire. Daarop zagen ze nog twee andere vissoorten die hetzelfde gedrag lieten zien. Dat waren de grondelsoort Elacatinus randalli en de snoekslijmvissoort Emblemariopsis bottomei. Ook deze vissen verbleven dicht bij kokerwormen zonder dat de dieren hun waaiers introkken.
Hoofdonderzoeker Bennett-Smith zegt: “mogelijk gaat het hier om een interactie die wijdverspreid is, en blijkbaar niet eerder is vastgelegd. Koraalriffen barsten van het leven en het observeren van dit soort kleine interacties zou erg kunnen helpen met het beter begrijpen hoe deze ecosystemen daadwerkelijk functioneren.”
Bijzondere ervaring
Tijdens het onderzoek was een belangrijke rol weggelegd voor de studenten van het Boston University Marine Program (BUMP). Zij leerden tijdens hun opleiding hoe ze moesten duiken om onderzoek te kunnen doen onder water. Daarom mochten ze in het kader van BUMP meehelpen met het doen van onderzoek. Voor veel studenten was het dan ook de eerste keer dat ze zelf gegevens verzamelden op een koraalrif.
De instructie die ze meekregen was duidelijk: wanneer de studenten een vis en een worm samen zagen, moesten ze ongeveer tien minuten lang observeren. In die tijd legden ze vast wat de dieren deden. Zo konden ze naderhand zien hoe vaak de vissen contact maakten met de wormen en hoe de wormen daarop reageerden.
Student Mason Murchison noemt het onderzoek een bijzondere ervaring. “Meedoen aan dit soort projecten is altijd al mijn droom geweest,” zegt hij. “Als kind las ik boeken over de zee en mariene biologie. Dit onderzoek bood mij de kans om samen te werken met onderzoekers en om ecosystemen in zee te bestuderen. Dat was voor mij een droom die werkelijkheid geworden is.”
Leestip: Koraalriffen kunnen veel meer voedsel opleveren als we ze herstellen
Bennett-Smith zegt: “De moderne biologie gebruikt steeds vaker ingewikkelde technieken om ontdekkingen te doen, zoals genetisch onderzoek en methoden die vragen om grote hoeveelheden gegevens. Dit onderzoek laat echter zien dat er nog veel ontdekt kan worden als mensen gewoon goed naar de natuur kijken. Waarschijnlijk zijn er nog veel meer van dit soort unieke interacties te vinden.”
Het is echter nog niet duidelijkheid om wat voor soort interactie het gaat. Volgens de onderzoekers kan het gaan om een samenwerking waarvan beide soorten een duidelijk voordeel genieten. Het is echter ook goed mogelijk dat alleen de vissen er profijt van hebben. Een eventueel vervolgonderzoek moet daar meer duidelijkheid over geven.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Last van slapeloze nachten? Rifvissen ook: ze hebben steeds vaker last van lichtvervuiling en Het sociale leven van rifvissen brokkelt langzaam af door de verzuring van het zeewater . Of lees dit artikel: Hoe happen en schrapen duizenden rifvissoorten hielp ontstaan .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
