Uit een Chinees onderzoek blijkt dat zwangere vrouwen met te lage vitamine D-waarden vaker kinderen krijgen met gaatjes. Hoe groter het tekort, hoe groter het risico lijkt te zijn.
Gaatjes bij jonge kinderen zijn een enorm probleem. In Nederland heeft een kwart van alle vijfjarigen er last van. In China, waar dit onderzoek werd uitgevoerd, is het probleem nog veel erger. Maar liefst 72 procent van de vijfjarigen heeft er gaatjes. Niet zo gek dus dat wetenschappers op zoek zijn naar manieren om dit te voorkomen. En misschien begint die preventie wel eerder dan je denkt: namelijk al tijdens de zwangerschap.
Waarom vitamine D belangrijk is voor tanden
Vitamine D kennen we vooral als de ‘zonnevitamine’ die goed is voor je botten. Maar het speelt ook een rol bij de ontwikkeling van tanden in de baarmoeder. “Biologisch gezien is bekend dat vitamine D de calcium- en fosforstofwisseling van de moeder reguleert, wat de mineralen levert die nodig zijn voor de mineralisatie van glazuur en dentine”, vertelt Yunxian Yu, een van de auteurs van de studie, aan Scientias.nl.
Simpel gezegd: vitamine D zorgt ervoor dat de juiste bouwstoffen op de juiste plek terechtkomen om sterke tandjes te maken. Die melktanden beginnen namelijk al tijdens de zwangerschap te verharden, vooral in het tweede en derde trimester. Als er dan te weinig vitamine D aanwezig is, kan het glazuur zwakker worden. En zwakker glazuur betekent meer kans op gaatjes later.
Daarnaast kan vitamine D mogelijk ook invloed hebben op het afweersysteem in de mond, waardoor kinderen beter beschermd zouden zijn tegen bacteriën die gaatjes veroorzaken. Hoe dat werkt, is volgens Yu nog niet helemaal duidelijk.
Hoe het onderzoek werkte
De onderzoekers maten de vitamine D-waarden van zwangere vrouwen op drie momenten: in het eerste trimester (8-14 weken), het tweede trimester (24-28 weken) en het derde trimester (32-36 weken). Daarvoor gebruikten ze een techniek met de prachtige naam vloeistofchromatografie-tandemmassaspectrometrie. Die naam hoef je niet te onthouden, maar volgens Yu is het de meest nauwkeurige methode om vitamine D in het bloed te meten. De kinderen werden vervolgens regelmatig onderzocht door tandartsen tot ze zes jaar oud waren.
De resultaten
En wat bleek? Kinderen van moeders met lagere vitamine D-waarden hadden vaker gaatjes. “In het tweede trimester was elke afname van één eenheid in 25(OH)D (de vorm van vitamine D die in het bloed wordt gemeten om te bepalen of je een vitamine D-tekort hebt, red.) geassocieerd met ongeveer 2 procent hoger risico op gaatjes bij het kind; in het derde trimester ongeveer 1 procent”, vertelt Yu.
Die percentages klinken misschien klein, maar ze stapelen op. Kinderen van moeders met onvoldoende vitamine D in het derde trimester hadden 44 procent meer kans op gaatjes. Bij ernstige vitamine D-tekorten liep dat zelfs op tot 63 procent.
Geen harde grens
Je zou verwachten dat er een duidelijk omslagpunt is: genoeg vitamine D en je bent veilig, te weinig en je hebt een probleem. Maar zo simpel werkt het niet. “We zagen vooral een geleidelijk patroon”, zegt Yu. “Lagere waarden in alle trimesters waren consistent geassocieerd met een stapsgewijze toename van het risico.”
Toch lijkt er wel een praktische grens te zijn. De onderzoekers zien dat waarden onder de 30 ng/mL samenhangen met een hoger risico. Dat is ook de waarde die internationaal vaak wordt aangehouden als ‘voldoende’.
Niet overdrijven
Voordat je nu in paniek raakt over je vitamine D-pillen: dit onderzoek toont een verband aan, geen oorzakelijk verband. “De studie kan niet aantonen dat lage vitamine D-waarden rechtstreeks gaatjes veroorzaken, noch kan ze bevestigen dat supplementatie ze voorkomt”, aldus Yu. “Daarvoor zijn interventiestudies nodig.”
Bovendien is het effect kleiner dan dat van bekendere risicofactoren. “Dit effect is betekenisvol maar doorgaans kleiner dan dat van bijvoorbeeld frequente suikerinname of slechte poetsgewoonten, die het risico vaak verdubbelen of verdrievoudigen.”
Het grote verschil zit hem in de timing. Vitamine D doet zijn werk al voordat de tandjes doorbreken, nog voordat je kind überhaupt iets kan eten of poetsen. Zoals Yu het verwoordt: “Het kan helpen om tanden sterker te maken van bij het begin en zo samenwerken met goede gewoonten na de geboorte.”
Wat kun je ermee?
Yu is voorzichtig met aanbevelingen, maar geven toch wat praktisch advies voor aanstaande ouders: “We adviseren aanstaande ouders om adequate vitamine D-waarden te behouden via veilige blootstelling aan zonlicht, voeding of supplementen, vóór en tijdens de zwangerschap én gedurende de vroege kindertijd.”
Of vitamine D-supplementatie tijdens de zwangerschap specifiek gaatjes kan voorkomen, moet nog blijken uit vervolgonderzoek. De onderzoekers zijn nu bezig met het verzamelen van extra gegevens over factoren die ze eerder niet hadden meegenomen, zoals poetsgewoonten van kinderen, suikerinname en fluoridegebruik. Op basis daarvan willen ze echte interventieonderzoeken opzetten.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Stress tijdens de zwangerschap? Dan kunnen de tandjes van je baby sneller komen en Nooit meer gaatjes? Deze nieuwe gel herstelt direct je tandglazuur. Of lees dit artikel: Het darmmicrobioom van peuters kan verklappen of ze risico lopen op ondervoeding.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
