Het lijkt wel of er elke maand een nieuwe toepassing opduikt voor semaglutide, de werkzame stof in afslankmiddelen als Ozempic en Wegovy. Nu is het alweer zover. Uit een Amerikaanse studie blijkt dat semaglutide de drang om te roken kan verminderen. Dat klinkt veelbelovend, maar er valt veel op de studie aan te merken.
Wetenschappers van de Universiteit van North Carolina hebben 24 mensen die dagelijks roken negen weken lang elke week een prik gegeven. De helft kreeg semaglutide, de andere helft een nepmiddel (placebo). De dosis werd in fases opgevoerd, zoals dat ook bij ‘traditionele’ Ozempic-gebruikers gaat.
De deelnemers waren niet op zoek naar een manier om te stoppen met roken. Ze rookten gemiddeld zo’n 15 sigaretten per dag en hadden gewoon zin om mee te doen aan een onderzoek.
Tijdens de studie hielden de onderzoekers van alles bij, zoals hoeveel sigaretten iemand per dag rookte, hoe sterk de hunkering was, hoeveel iemand woog en ook hoe lang iemand het uithield zonder te roken. Dat laatste gebeurde in een labsessie waarbij deelnemers tegen een kleine vergoeding maximaal 50 minuten konden wachten voordat ze een sigaret opstaken.
Gemengde resultaten
De resultaten waren gemengd, om maar gewoon eerlijk te zijn. Op de belangrijkste vraag (kunnen mensen met semaglutide langer wachten met roken?) kwam geen overtuigende ‘ja’ uit de bus vallen. Ook het gemiddeld aantal sigaretten per dag ging in de semaglutide-groep niet significant verder omlaag dan in de placebogroep.
Maar dat betekent niet dat semaglutide geen effect had. De trek in een sigaret nam in de semaglutide-groep doorheen de week duidelijk sterker af dan in de placebogroep. Ook bleek dat de semaglutidegebruikers na de behandeling minder sigaretten rookten dan ervoor, terwijl bij de placebogroep weinig veranderde. En zoals te verwachten verloren de semaglutidegebruikers ook gewicht, ongeveer 5 procent van hun lichaamsgewicht in tien weken. De placebogroep kwam lichtjes bij.
Symptomen die normaal horen bij stoppen met roken, kwamen in de semaglutidegroep bovendien minder voor. En dat terwijl deze deelnemers helemaal niet probeerden te stoppen. Waarom dat zo is, weten de onderzoekers nog niet. Mogelijk grijpt het middel in op hetzelfde beloningssysteem in de hersenen dat ook reageert op alcohol en lekker eten.
Leestip: Wat gebeurt er als je Ozempic gebruikt vlak voordat je zwanger wordt?
Niet het eerste verband
Dat semaglutide ook bij verslaving zou kunnen helpen, is niet helemaal uit de lucht gegrepen. Een eerdere studie met een vergelijkbaar middel, exenatide, liet in combinatie met nicotinepleisters al een hoger stoppercentage zien. En een andere studie liet zien dat een soortgelijk middel (dulaglutide) niet bijdroeg aan het stoppen zelf, maar er wel voor zorgde dat deelnemers minder snel bijkwamen tijdens het stoppen.
En nu komen de kanttekeningen
Tijd voor de mitsen en maren. Allereerst: er deden maar 24 mensen mee. De onderzoekers hadden er eigenlijk 36 willen hebben, maar door vertragingen na de coronapandemie en geldgebrek lukte dat niet. Met zo’n kleine groep wordt het lastig om harde conclusies te trekken. De onderzoekers schrijven dat ook gewoon zelf in hun studie.
Ten tweede: 83 procent van de deelnemers was vrouw. De studie zegt dus weinig over hoe het middel bij mannelijke rokers werkt. De gemiddelde leeftijd van deelnemers bedroeg 44 jaar en bijna iedereen had overgewicht (een gemiddelde BMI van 33). Of jongere of slankere rokers er ook iets aan hebben is niet duidelijk.
Het onderzoek duurde bovendien maar negen weken. De hoogste dosis (1 milligram) kregen de deelnemers maar gedurende één week. In de echte wereld krijgen Ozempicgebruikers vaak hogere doses en gedurende veel langere tijd. De effecten op roken op lange termijn zijn dus nog niet bekend.
En misschien wel het belangrijkste: meerdere auteurs van de studie hebben banden met farmaceutische bedrijven, waaronder Novo Nordisk, het bedrijf dat semaglutide op de markt brengt. Dat hoeft niet automatisch te betekenen dat het onderzoek gekleurd is, maar het is wel goed om in het achterhoofd te houden.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Niet alleen minder eten: Ozempic verandert ook wat we kopen en Minder drankzucht door Ozempic? Nieuwe studie wijst op verrassend effect van afslankmiddelen. Of lees dit artikel: Maken we met vapen dezelfde fatale fout als bij de sigaret?.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
