Als ons immuunsysteem RNA tegenkomt, gaat het aanvallen. Dat is heel fijn – tot je je realiseert dat je eigen cellen ook RNA bezitten. Maar die hebben daar iets slims op bedacht: ze ‘vermommen’ hun RNA door het in een suikerjasje te steken. En dat werkt!
Ribonucleïnezuur (kortweg RNA) is een biologisch macromolecuul dat in alle ons bekende levensvormen voorkomt, waaronder ook in bacteriën en allerhande virussen, van mazelen tot SARS-CoV-2 en van griep tot rabiës (hondsdolheid). Vandaar dat ons immuunsysteem als het RNA in de bloedbaan of een andere vreemde plek tegenkomt, gelijk in de aanval gaat. En dat is maar goed ook, want dergelijk rondslingerend RNA kan zomaar hinten op een bacteriële of virale indringer en daar moet korte metten mee worden gemaakt.
Negeren
Maar de aanwezigheid van RNA is niet altijd een slecht teken. Zo bezitten onze eigen cellen ook RNA. En bij sommige van die cellen bevindt het RNA zich zelfs aan het oppervlak, waar het gemakkelijk door het immuunsysteem kan worden opgemerkt en aangevallen. Toch gebeurt dat niet; het immuunsysteem negeert het lichaamseigen RNA gewoon. Lang was onduidelijk waarom. Maar een nieuw onderzoek in het blad Nature brengt daar verandering in en onthult dat onze cellen hun RNA als het ware vermommen door het in een suikerjasje te hijsen.
Suiker
De onderzoekers kwamen de vermomming op het spoor, toen het hen tijdens eerder onderzoek opviel dat onze cellen suiker toevoegen aan RNA. Dat in suiker gehulde RNA bleek vervolgens aan het celoppervlak te kunnen huizen, zonder dat het immuunsysteem het aanviel. Het zette de onderzoekers aan het denken: zou dat ‘suikerjasje’ er misschien voor zorgen dat het immuunsysteem dit RNA niet ‘ziet’ en aanvalt?
Experiment
In het nieuwe onderzoek hebben ze die hypothese verder verkend. Daarvoor haalden ze met suiker omhuld RNA uit menselijke celkweken en bloed om vervolgens het suikerjasje te verwijderen en het ‘naakte’ RNA weer terug in de cellen te plaatsen. Eenmaal ontdaan van de suikerjas werd het RNA gelijk door het immuunsysteem aangevallen. En dat terwijl de immuuncellen hetzelfde RNA toen het nog in een suikerjasje zat, negeerden. “Het suikerlaagje verbergt ons eigen RNA voor het immuunsysteem,” concludeert onderzoeker Vincent Graziano.
De onderzoekers hopen dat hun resultaten op termijn een nieuw licht kunnen werpen op auto-immuunziekten, waarbij het immuunsysteem wél onterecht door eigen cellen wordt getriggerd. Mogelijk gaat daar iets mis met het ‘aankleden’ van lichaamseigen RNA.
