Jongeren die wekelijks zestien uur of meer op sociale media doorbrengen, voelen zich vaker eenzaam. Hoe meer uren, hoe sterker het verband.
Onderzoekers van de University of Cincinnati en Texas A&M University hebben tijdens een studie de gegevens van bijna 65.000 Amerikaanse studenten onder de loep genomen. De deelnemers hadden allemaal een leeftijd tussen de 18 en 24 jaar. Ze gaven in vragenlijsten onder meer aan hoeveel uur per week ze op sociale media zaten en beantwoordden drie vragen over eenzaamheid: hoe vaak ze gezelschap misten, zich buitengesloten voelden, of zich geïsoleerd voelden van anderen.
54 procent van de studenten scoorde positief op eenzaamheid. Dat cijfer ligt dicht bij de 58 procent die een ander Amerikaans onderzoek in 2024 rapporteerde. Eenzaamheid onder jongvolwassenen lijkt vandaag de dag dus geen uitzondering, maar eerder de norm.
De grens lijkt bij zestien uur per week te liggen
De meeste studenten zaten tussen de één en tien uur per week op platforms als Instagram, Snapchat en Facebook. Maar zo’n 13 procent gebruikte sociale media minstens zestien uur per week. Dat komt neer op meer dan twee uur per dag. Het is de grens die wetenschappers doorgaans hanteren voor ‘buitensporig’ gebruik.
En precies bij die grens begonnen de cijfers ook in deze studie te verschuiven. Studenten die zestien tot twintig uur per week op sociale media zaten, gaven 19 procent vaker aan eenzaam te zijn dan studenten die helemaal geen sociale media gebruikten. Bij 21 tot 25 uur was dat 23 procent, bij 26 tot 30 uur 34 procent en bij meer dan dertig uur per week liep het op tot 38 procent. Wie minder dan zestien uur per week op sociale media zat, had daarentegen geen verhoogd risico op eenzaamheid vergeleken met niet-gebruikers.
De resultaten van de studie bleven overeind nadat de onderzoekers rekening hielden met factoren als geslacht, etniciteit, het opleidingsniveau van de ouders, woonsituatie en de vraag of studenten lid waren van een studentenvereniging.
Wie is het kwetsbaarst?
Vrouwelijke studenten zaten vaker te veel op sociale media dan mannelijke studenten en voelden zich ook vaker eenzaam. Ook zwarte studenten lopen meer risico: deze groep had het hoogste gebruik van alle etnische groepen.
Studenten die bij hun ouders thuis woonden waren eenzamer dan studenten op de campus. Bij leden van studentenverenigingen was het omgekeerde waar. Dat laatste is logisch: wie regelmatig fysiek samenkomt met een hechte groep, heeft minder behoefte om online naar verbinding te zoeken.
Het kip-of-ei-probleem
De grote vraag is zoals bij veel gelijkaardige onderzoeken: maakt sociale media je eenzaam, of grijp je juist naar je telefoon omdat je eenzaam bent? Dit onderzoek kan die vraag niet beantwoorden. De data zijn op één moment verzameld, waardoor oorzaak en gevolg niet uit elkaar te trekken zijn.
Wat het onderzoek ook niet mat, is hoe studenten sociale media gebruiken. Passief scrollen is in eerder onderzoek gekoppeld aan meer eenzaamheid. Actief contact maken via berichten of reacties lijkt een positiever effect te hebben. Ook het type platform maakt uit: beeldgerichte apps zoals Instagram en Snapchat zouden volgens sommige studies minder eenzaamheid oproepen dan tekstgerichte platforms.
Minder scrollen helpt, maar het is niet zo simpel
De onderzoekers wijzen in hun studie ten slotte op eerder onderzoek waaruit blijkt dat het beperken van sociale media tot maximaal tien tot dertig minuten per dag aantoonbaar helpt tegen eenzaamheid. Tegelijkertijd waarschuwen ze dat het abrupt kappen met sociale media ook averechts kan werken: sommige mensen verliezen daarmee hun enige sociale contacten. De sleutel lijkt te zitten in gematigd gebruik gecombineerd met echte, fysieke ontmoetingen.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Gebruik social media explodeert onder jongeren: geen tijd meer voor vrienden, sporten of muziek en Enorm verschil: als jongeren minder social media gebruiken, zijn ze een stuk blijer met zichzelf. Of lees dit artikel: Het aantal jongeren met psychische problemen explodeert: een op de vijf zoekt hulp.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
