Multiple sclerose (MS) is berucht lastig vroeg vast te stellen. De eerste klachten zijn vaak vaag en algemeen, waardoor de aandoening makkelijk over het hoofd wordt gezien. Maar een nieuw onderzoek biedt hoop: de medische geschiedenis van een patiënt kan soms al tientallen jaren van tevoren aanwijzingen geven dat MS in aantocht is.
De onderzoekers benadrukken meteen: niet iedereen met algemene gezondheidsklachten krijgt later MS. Toch zijn de bevindingen, gepubliceerd in JAMA Network Open, veelbelovend. “MS is lastig te herkennen doordat veel vroege signalen, zoals vermoeidheid en hoofdpijn, niet specifiek zijn,” zegt neuroloog Helen Tremlett, die meewerkte aan het onderzoek. “Deze klachten worden snel toegeschreven aan iets anders. Onze resultaten verschuiven die tijdlijn flink.”
Prodromale fase
Het team van Tremlett doet al langer onderzoek naar de prodromale fase van MS, dat is de fase waarin de ziekte zich nog niet volledig heeft ontwikkeld, maar wél al subtiele aanwijzingen geeft. Voor het onderzoek bestudeerden ze de medische geschiedenis van 12.000 inwoners van Brits-Columbia in Canada met een focus op de 25 jaar voorafgaand aan de diagnose.
Het team heeft de resultaten van deze analyse gebruikt om een tijdlijn op te stellen. Hieruit blijkt dat het aantal doktersbezoeken van MS-patiënten al 15 jaar van tevoren langzaam oploopt, waarbij patiënten in eerste instantie vooral naar de huisarts gingen voor vagere symptomen zoals vermoeidheid, pijn, duizeligheid en mentale gezondheidsproblemen. Drie jaar later volgen vaak doorverwijzingen naar psychiaters. Vier jaar daarna komen ook neurologen en oogartsen in beeld, mogelijk voor problemen als oogpijn en wazig zien. Vanaf vijf jaar voor de officiële diagnose neemt het contact met radiologen toe en krijgen patiënten vaker noodmedicatie. In het laatste jaar komt dan ook de neuroloog steeds vaker in beeld.
Voorzichtig optimisme
De resultaten bieden hoop in op eerdere herkenning en behandeling van MS. “Door het vroeger identificeren van deze waarschuwingssignalen kunnen we mogelijk al eerder ingrijpen”, zegt Tremlett.
Een andere opvallende conclusie is dat MS zich mogelijk al veel eerder begint te ontwikkelen dan tot nu toe werd gedacht. Onderzoeker Marta Ruiz-Algueró: “de gevonden patronen suggereren dat MS een lange en ingewikkelde prodromale fase heeft, waarbij iets zich onder het oppervlak aan het ontwikkelen is dat nog niet op MS lijkt. We zijn nog maar net begonnen met het begrijpen van hoe deze vroege waarschuwingssignalen eruitzien.”
