We weten al langer dat onze hersenen een voorkeur hebben voor medeklinkers. Een nieuw onderzoek suggereert dat hondenhersenen over dezelfde voorkeur beschikken.
Mensen zijn opvallend goed in het herkennen van woorden. Tijdens dat herkennen spelen vooral medeklinkers een belangrijke rol: medeklinkers geven vaak meer informatie over de ‘structuur’ van een woord. Die voorkeur voor medeklinkers is al langer bekend en wordt ook wel de consonant bias genoemd.
Onderzoekers van Eötvös Loránd University in Boedapest hebben nu ontdekt dat hondenhersenen dezelfde voorkeur lijken te vertonen: ook zij lijken bij het luisteren naar spraak vooral op zoek te zijn naar terugkerende medeklinkers die samen een patroon vormen. Daarmee is het voor het eerst dat de consonant bias bij een andere diersoort is gevonden. Het onderzoek is te vinden in Science.
Mysterieuze voorkeur
De consonant bias helpt ons om succesvol razendsnel woorden te herkennen. Neurologen weten echter niet hoe die voorkeur tot stand komt: is de voorkeur vooral het resultaat van het feit dat ons brein complex in elkaar zit, of ligt er een eenvoudigere oplossing aan ten grondslag?
Om dat te testen werden twintig deelnemers en twintig honden onderworpen aan een reeks proeven. Tijdens die proeven kregen ze opnames te horen waarbij setjes van drie lettergrepen elkaar continu opvolgden. Tussen die setjes zaten geen stiltes die aan konden geven waar het ene ‘woord’ ophield en het volgende begon.
De onderzoekers maakten drie versies van deze proef. In de eerste versie vormden terugkerende medeklinkers samen steeds hetzelfde patroon, terwijl de klinkers die tussen deze medeklinkers zaten konden wisselen. In de tweede versie gebeurde het omgekeerde: daar vormden de klinkers het terugkerende patroon. De laatste versie bevatte geen vaste patronen en bestond uit een stroom van willekeurige letters.
De onderzoekers maten tijdens de proeven de elektrische activiteit van de hersenen met elektroden die op het hoofd waren geplakt. Op die manier konden ze kijken of een brein afzonderlijke ‘woorden’ kon herkennen. Als dat gebeurde was dat een duidelijk teken dat een brein in staat was om de continue stroom van lettergrepen op te delen in kleinere stukjes.
Waardevolle inzichten
De resultaten leverden een hoop waardevolle inzichten op. Ten eerste een bevestiging van dat wat we al wisten: onze hersenen zijn vooral een ster in het herkennen van een patroon dat vooral bestaat uit medeklinkers. Als dit patroon vooral bestaat uit klinkers gaat het herkennen hiervan nog steeds goed, maar wel aantoonbaar lastiger.
Daarnaast blijkt dat hondenhersenen niet volledig voor ons onderdoen: ook honden kunnen een patroon van terugkerende medeklinkers herkennen. Echter gaat het daarna al vrij snel mis: waar ons brein wel in staat is om terugkerende klinkers te herkennen geeft het hondenbrein het al vrij snel op. En waar wij afzonderlijke letters kunnen herkennen kunnen honden dat niet: zij herkennen vooral lettergrepen.
Leestip: Doe dit vijf minuten per dag en je hond is voorgoed je beste maatje
Dat verschil laat volgens het team zien dat hondenhersenen klanken anders verwerken dan onze hersenen. Echter lijkt daarbij dus wel sprake te zijn van een opvallende overeenkomst: bij het zoeken naar patronen kan het brein al snel meer met medeklinkers.
De onderzoekers vonden een aanwijzing over hoe die voorkeur voor medeklinkers kan ontstaan. Teamlid Kinga Tóth legt uit: “Een deel van de honden had tijdens de eerste levensmaanden veel mensen horen spreken. Maar voor andere honden was dat niet het geval: zij brachten het begin van hun leven vooral door op stillere plekken, en kwamen pas later in een huiselijke omgeving terecht. Ondanks dat verschil zagen we dat beide groepen een vergelijkbare voorkeur hadden voor medeklinkers.”
Opvallende verandering
Volgens het team laat dat zien dat de consonant bias waarschijnlijk een minder complexe oorsprong heeft dan gedacht. Neuroloog Attila Andics legt uit: “In feite maakt de consonant bias deel uit van het afstemmingsproces van de hersenen op spraak. Deze resultaten laten zien dat voor dat afstemmen geen bijzonder mechanisme nodig is: mogelijk is alleen het horen van spraak al genoeg om te veranderen hoe hersenen om gaan met klanken. Dat geldt blijkbaar dus ook voor de hersenen van soorten die evolutionair gezien ver van ons af staan.”
Tegelijkertijd houden de onderzoekers ook een slag om de arm: de groep honden was klein en van sommige dieren is niet precies bekend hoe vaak zij mensen hebben horen spreken. Ook is nog niet duidelijk of de evolutionaire geschiedenis van honden meespeelt. De studie laat daarom voor nu vooral zien dat een eigenschap die lange tijd alleen voor leek te komen bij mensen, ook voor kan komen in andere diersoorten.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Honden lijken nog meer op hun baasjes dan gedacht: ook hun hersenen werken soms hetzelfde en Dit gebeurt er in het brein van je hond als jij lacht . Of lees dit artikel: Honden en mensen lijken meer op elkaar dan gedacht: we delen dezelfde signalen van veroudering .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
