Popmuziek gaat steeds minder over gevoelens en relaties. Dat blijkt uit een analyse van meer dan 38.000 nummers van 230 bekende artiesten. Er is niet enkel een verschil tussen generaties; ook binnen de carrière van één artiest worden de teksten gaandeweg minder emotioneel.
Psychologen van Michigan State University hebben songteksten gebruikt als een soort archief van menselijke expressie. Wat iemand op papier zet, zegt iets over wat er in zijn hoofd omgaat. Bij liedjes speelt bovendien mee wat het publiek wil horen.
Eerder onderzoek nam vooral grote trends onder de loep: zijn de hits van nu anders dan die van vroeger? Deze onderzoekers wilden ook weten of artiesten zelf veranderen naarmate ze ouder worden. Daarom verzamelden ze de volledige discografie van 230 populaire artiesten, van 1947 tot 2024. Een dertigtal studenten controleerde de verzameling met de hand. Het resultaat: 38.467 nummers, van Willie Nelson tot de Sex Pistols.
Minder blij
De onderzoekers brachten in kaart hoe vaak woorden over emoties en over andere mensen in de songteksten opdoken. Naarmate een carrière vorderde, daalden beide. Woorden voor positieve gevoelens werden zeldzamer, maar ook woorden voor negatieve gevoelens. Familie en vooral vrienden kwamen minder vaak ter sprake.
Binnen die negatieve gevoelens verschoof de toon wel. Verdriet kwam minder voor, angst en onrust juist meer.
Vergeleken de onderzoekers artiesten uit verschillende tijdperken, dan zagen ze hetzelfde patroon, en zelfs sterker. Wie recenter doorbrak, schreef doorgaans minder emotionele en minder sociale teksten. Soul en vroege rock scoorden hoog op positieve gevoelens en relaties. Oude country en blues waren het somberst.
Niet zoals gewone mensen ouder worden
Mensen worden met de jaren meestal emotioneel stabieler en steken meer energie in hun relaties. Je zou dus verwachten dat teksten met de leeftijd warmer worden. Het omgekeerde gebeurt. Volgens de onderzoekers wijst dit erop dat iets anders de toon zet, zoals de cultuur of de muziekindustrie.
Dat songteksten veranderen, is geen nieuw idee. Eerder schreef Scientias over onderzoek waaruit bleek dat liedjes op de radio steeds simpeler worden. Die studie concludeerde opvallend genoeg ook dat teksten sinds 1980 persoonlijker en emotioneler werden. Het verschil zit mogelijk in wat er gemeten wordt en welke nummers meetellen.
Nog onderzoek nodig
Woorden tellen is een grove maat. Ironie, beeldspraak of een snik in de stem vallen buiten de meting. Een tekst kan weinig expliciete gevoelswoorden bevatten en toch diep raken. Daarnaast gaat het om 230 succesvolle, overwegend Amerikaanse en Britse artiesten. Of het patroon ook van toepassing is voor minder bekende muzikanten of voor andere talen, is niet onderzocht. En waarom teksten veranderen, kan de studie niet aantonen; de verklaringen blijven voorlopig hypotheses.
Toch vinden de onderzoekers de trend het bestuderen waard. Mensen gebruiken muziek om hun gevoelens te verwerken en zich met anderen verbonden te voelen. Als juist die muziek minder over gevoelens en vriendschap spreekt, rijst de vraag of we ook in het dagelijks leven anders over die onderwerpen zijn gaan praten.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:

