Weinig mensen staan erbij stil, maar als je neus niet goed werkt, is dat flink lastig. Je reukvermogen bepaalt niet alleen of je geniet van een maaltijd of de geur van vers gemaaid gras, het waarschuwt je ook voor bedorven eten of een gaslek. En juist die reukzin wordt bij veel mensen langdurig aangetast door Covid-19, blijkt uit een grote Amerikaanse studie.
Soms hebben mensen jaren na een coronabesmetting nog last, vaak zelfs zonder dat ze het doorhebben. Onderzoekers verbonden aan de National Institutes of Health in de VS volgden ruim 3500 volwassenen die meededen aan de RECOVER-studie, een project dat de langetermijngevolgen van covid in kaart brengt. Zij ontdekten dat 80 procent van de mensen die na een besmetting aangaf slechter te ruiken, ook daadwerkelijk slecht scoorde op een klinische geurtest, die ze gemiddeld zo’n twee jaar later deden. Bijna een kwart van die groep scoorde zo slecht dat ze in de categorie ‘ernstig reukverlies’ vielen of zelfs helemaal geen reukzin meer hadden.
Het stille verlies van een zintuig
Opvallend is dat twee derde van de deelnemers die aangaven geen reukverlies te hebben, toch afwijkend lage scores haalden in de geurexperimenten. “Onze studie laat zien dat mensen met een geschiedenis van covid-19 een verhoogd risico lopen op een verzwakte reukzin, een probleem dat in de samenleving vaak wordt onderschat”, zegt onderzoeksleider Leora Horwitz van de New York University (NYU).
De wetenschappers gebruikten voor hun onderzoek de University of Pennsylvania Smell Identification Test (UPSIT), de gouden standaard voor geuronderzoek. Deelnemers moesten bij veertig verschillende geuren via multiple choice aangeven wat ze dachten te ruiken. De scores werden vergeleken met een grote referentiedatabase en ingedeeld van normaal tot ernstig verstoord. Horwitz vertelt dat eerdere studies vaak vertrouwden op zelfrapportage, maar dat is onbetrouwbaar gebleken. “Patiënten merken niet altijd meteen dat hun neus minder goed werkt, maar het kan wel degelijk grote gevolgen hebben voor hun mentale en fysieke gezondheid”, legt ze uit.
Risico’s van een zwakke neus
Reukverlies (ook wel hyposmie genoemd) is niet alleen vervelend, maar kan ook gevaarlijk zijn. Mensen met een zwakke neus ruiken bedorven voedsel minder goed en merken rook of gaslekken later op. Bovendien is reukverlies gelinkt aan gewichtsverlies, depressie en een lagere levenskwaliteit. Artsen zien het ook als een vroeg waarschuwingssignaal van neurodegeneratieve ziekten zoals Parkinson en Alzheimer. Dat maakt de conclusies uit de studie extra zwaarwegend, schrijven de onderzoekers.
Bijzonder is dat maar liefst 60 procent van de deelnemers zonder covid-geschiedenis en zonder neusklachten ook slecht scoorde op de test. De kans is groot dat sommigen toch ongemerkt besmet zijn geweest, aangezien niet iedereen destijds werd getest. Maar het zou ook kunnen wijzen op een breder, lang onderschat probleem waarbij een groot deel van de bevolking slechter ruikt dan gedacht.
Mogelijke behandelingen
Er zijn nog geen standaardbehandelingen ontwikkeld om de neus een oppepper te geven, maar er wordt volop onderzoek gedaan. Zo kijken wetenschappers naar het gebruik van vitamine A en naar reuktraining: herhaaldelijk ruiken aan sterke geuren om de hersenen opnieuw te leren reageren. Horwitz: “We willen beter begrijpen hoe het coronavirus de zintuiglijke en cognitieve systemen in de hersenen beïnvloedt. Dat kan ons helpen om die behandelingen verder te verfijnen.” De onderzoekers pleiten ervoor dat artsen standaard controleren op reukverlies bij mensen die covid hebben gehad. “Deze resultaten maken duidelijk dat zorgverleners in de nazorg van een coronabesmetting altijd zouden moeten testen op reukverlies”, besluit Horwitz.
