Valerie Jane Morris-Goodall was een Britse biologe en antropologe die beroemd werd door haar baanbrekende onderzoek naar chimpansees in het Gombe Stream National Park in Tanzania. Ze bestudeerde 65 jaar lang hun gedrag en sociale leven in het park.
Goodall liet zien dat chimpansees werktuigen maken, vlees eten en complexe sociale relaties hebben, iets wat ons beeld van dieren voorgoed veranderde. Daarnaast werd ze wereldwijd een stem voor natuurbescherming en klimaat. Goodall overleed gisteren op natuurlijke wijze in haar slaap op 91-jarige leeftijd, zo schrijft haar stichting in een verklaring. Ze was in Los Angeles voor een serie lezingen.
Van kinderdroom naar veldwerk
Als kind was Jane al gefascineerd door dieren. Waar anderen poppen hadden, kreeg zij van haar vader een chimpanseeknuffel. Vanaf jongs af aan droomde ze van Afrika en het bestuderen van wilde dieren. Toen ze als serveerster in Londen genoeg geld had opgespaard voor een boottocht naar Kenia, werd haar aangeraden om contact op te nemen met paleontoloog Louis Leakey. Hij gaf haar een baan als secretaresse bij het Nationaal Museum in Nairobi.
Na het zien van Jane’s geduld en doorzettingsvermogen kwam haar kinderdroom uit, Louis vroeg haar om naar Tanzania te reizen, om wilde families chimpansees te bestuderen. In de bossen van Gombe ontdekte Goodall onder andere dat chimpansees niet alleen slim, maar ook sociaal en emotioneel zijn. Ze zag hen samenwerken bij de jacht, ruzies maken en oplossen, én zelfs oorlog voeren tegen andere groepen. In plaats van nummers gaf ze de dieren die ze onderzocht namen, waaronder Goliath, Meneer McGregor en Frodo, waardoor mensen zich met hen konden identificeren.
Activisme en nalatenschap
Vanaf de jaren zeventig richtte Goodall zich meer op natuurbescherming. Zo startte ze in 1977 met het Jane Goodall Institute met als doel chimpansees en andere dieren te beschermen, leefgebieden te bewaren en mensen bewust te maken van het belang van de natuur. De stichting betrekt actief jongeren bij dit werk, zodat ze zelf leren om bij te dragen aan een betere toekomst voor mens en dier. Vanaf 2004 wijdde Goodall bijna al haar tijd aan het pleiten voor chimpansees en het milieu, waarbij ze bijna 300 dagen per jaar op reis was.
Tijdens haar leven schreef Goodall meer dan 25 boeken voor volwassenen en kinderen, en verscheen in verscheidene documentaires en films, waaronder twee grote IMAX-producties. In 2019 opende National Geographic Becoming Jane, een tentoonstelling gewijd aan het levenswerk van Goodall in hun Washington DC museum. In 2020 ging The Hope in première, een documentaire die haar onvermoeibare werk als wereldwijd activist voor een gezonde planeet verfilmde.
Ook haar onderscheidingen weerspiegelen haar bijzondere bijdrage aan verschillende gebieden. Zo werd ze onder andere benoemd tot VN-boodschapper van de Vrede, ontving ze de Benjamin Franklin Medal in Life Science en de prestigieuze Kyoto-prijs van Japan. In 2022 ontving Goodall de Stephen Hawking Medal for Science Communication en werd ze in 2023 tijdens een ceremonie in Den Haag benoemd tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau.
Haar nalatenschap leeft voort in het nog altijd lopende onderzoek in Gombe, in natuurbeschermingsprogramma’s en opvangcentra, en natuurlijk in het Jane Goodall Institute. Daarnaast blijft haar werk een inspiratiebron voor de velen die dankzij haar zorgzamer met de aarde omgaan.
