Veel volwassenen vinden slangen eng. Een nieuwe studie laat zien dat die angst vaak door de ouders wordt veroorzaakt.
Een onderzoeksteam wilde beter begrijpen waar slangenhaat vandaan komt, en wat je eraan kunt doen. Voor een nieuw onderzoek vroegen zij daarom aan meer dan honderd kleuters hoe zij over slangen denken. De conclusie: kleuters lijken slangen sneller als iets ‘anders’ te zien dan een dier, en negatief of afstandelijk taalgebruik kan dat beeld versterken. De resultaten staan in het wetenschappelijke tijdschrift Anthrozoös.
Belangrijke rol
Slangen spelen een belangrijke rol in ecosystemen. Ze houden bijvoorbeeld prooidieren in toom en zijn zelf ook voedsel voor andere soorten. Toch is er weinig steun voor de bescherming van slangen. Volgens de onderzoekers kan dat komen doordat slangen in veel westerse culturen een slechte naam hebben.
Teamlid Jeff Loucks van de Oregon State University zegt: “De kindertijd is een belangrijke periode waarin iemands houding en gedrag tegenover dieren wordt gevormd. Slangen hebben in westerse samenlevingen een erg negatieve reputatie en worden vaak verkeerd begrepen.”
Het project bestond uit drie onderdelen met drie verschillende groepen kleuters. Tijdens het eerste onderdeel (48 kinderen) bekeken ouders samen met hun kind eerst een prentenboek met foto’s van slangen. Daarna lazen de onderzoekers een kort verhaal voor over een dag uit het leven van een slang.
Leestip: Schotse fossiele hagedis onthult onverwachte slangachtige trekken
In de eerste versie van dat verhaal werd de slang beschreven met woorden die de slang meer als een object neerzetten zonder gevoelens of gedachten. In de andere versie werd de slang meer als een levend wezen beschreven en met verwijzingen naar gedachten en gevoelens.
Daarna volgde de test. De uitkomst: kinderen zagen slangen gemiddeld vooral als dieren die lijken op andere dieren. Echter was het effect van taalgebruik duidelijk zichtbaar: als ouders tijdens het kijken negatieve dingen zeiden over de slang gingen kinderen de slang daardoor minder zien als een dier en meer als een (bedreigend) object. Ook het verhaal met het objectiverende taalgebruik had dat effect.
Onbedoelde mini-les
Tijdens het tweede onderdeel (40 kinderen) haalden de onderzoekers het prentenboek en het verhaal weg en kregen kinderen alleen de test voorgeschoteld. Het resultaat is opvallend te noemen: zonder die eerste kennismaking denken kinderen niet dat slangen op andere dieren lijken. Met andere woorden: blijkbaar zijn (westerse) kinderen geneigd om negatiever over slangen te denken, waarbij ze slangen dus minder zien als een dier en meer als een object.
Tijdens het derde en laatste onderdeel (24 kinderen) brachten de onderzoekers het prentenboek en het verhaal weer terug. Toen zagen kinderen slangen opnieuw meer als andere dieren en minder als een object. De onderzoekers concluderen dat ze tijdens het eerste onderdeel onbedoeld al een soort mini-les gaven: zelfs het geven van heel weinig basisinformatie bleek al genoeg om het beeld van slangen te verschuiven.
Loucks: “Het lijkt erop dat westerse kinderen slangen als heel anders zien dan andere dieren. Negatieve en objectiverende taal kan daaraan bijdragen. Echter is er ook hoop: zelfs een klein verhaaltje over een slang kan kinderen al helpen om zorg er respect te voelen voor deze dieren.”
Intense slangenhaat
De resultaten van het onderzoek zijn belangrijk te noemen, omdat slangen wereldwijd flink onder druk staan: minstens 450 van de ruim 4.000 bekende slangensoorten lopen een verhoogd risico op uitsterven. Echter is het voor wetenschappers en natuurbeschermers vaak lastig om genoeg steun te krijgen voor het beschermen van deze soorten. Sterker nog: volgens Loucks is de slangenhaat soms zo intens dat automobilisten expres over slangen rijden, zelfs als ze daarvoor moeten uitwijken.
De boodschap van het onderzoek is dus dubbel. Taalgebruik kan er al snel voor zorgen dat kinderen bang worden voor slangen, maar tegelijkertijd is er niet veel voor nodig om die angst te doorbreken: een klein verhaaltje kan al helpen.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Opwinding op Barbados: kleinste slang ter wereld duikt na bijna 20 jaar weer op en Ratelslangen produceren niet altijd hetzelfde gif: dat zegt iets interessants over evolutie . Of lees dit artikel: Deze slangen faken op dramatische wijze hun eigen dood .
Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week?
Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
