Is het wel Nipah? Bangladesh ziet nu ook een ander vleermuisvirus opduiken

Onderzoekers hebben in Bangladesh bij vijf patiënten een nieuw virus gevonden dat vooralsnog alleen voorkwam onder vleermuizen.

Artsen in Bangladesh zijn rond deze tijd van het jaar alert op de verspreiding van Nipah. Dat virus kan een ernstige hersenontsteking veroorzaken en duikt in het land vooral in de winter en het vroege voorjaar op. Nu blijkt dat een deel van de ‘Nipah-achtige’ gevallen mogelijk helemaal geen Nipah heeft, maar geïnfecteerd is geraakt door een ander virus.

Onderzoekers vonden namelijk sporen van Pteropine orthoreovirus (PRV) in bewaarde keeluitstrijken van vijf patiënten die vermoedelijk geïnfecteerd waren door Nipah, maar daar negatief voor testten. Daar komt bij dat PRV normaalgesproken alleen bij vleermuizen voorkomt. Het onderzoek is gepubliceerd in Emerging Infectious Diseases.

Rauw sap

De ontdekking is belangrijk, omdat PRV daarmee ook een ziekteverwekker blijkt te zijn die van een dier op een mens kan overspringen. Het betekent ook dat artsen bij een patiënt met koorts, benauwdheid en neurologische klachten in Bangladesh dus niet alleen aan Nipah moeten denken, maar ook aan PRV.

De vijf patiënten werden tussen december 2022 en maart 2023 opgenomen met klachten die passen bij Nipah, zoals koorts en duidelijke problemen met het zenuwstelsel. Vier patiënten bleken een hersenontsteking te hebben. De vijfde patiënt, een kind, had last van koortsstuipen. Wat opvalt: alle vijf hadden kort vóór hun klachten opdoken rauwe dadelpalm-sap gedronken.

Leestip:Drone ontdekt dat er mogelijk dodelijk virus rondgaat onder walvissen

Dat sap is een zoete vloeistof die in Bangladesh veel wordt gedronken, vooral in de winter. Maar: het is ook aantrekkelijk voor fruitvleermuizen. Juist daarom is rauwe dadelpalm-sap al langer bekend als een belangrijke bron van Nipah-besmettingen in Bangladesh.

Epidemioloog Nischay Mishra van Columbia University zegt: “Onze bevindingen laten zien dat het ziekterisico door het drinken van rauwe dadelpalm-sap verder gaat dan alleen het Nipah-virus. We hebben dus een procedure nodig die niet naar één virus kijkt, maar naar een hele reeks virussen, zodat we nieuwe risico’s sneller zien en kunnen beperken.”

Menselijke cellen

Voor het identificeren van het virus gebruikte het team een methode die in één keer heel veel virussen kan vinden. Met zogeheten ‘viral capture sequencing’ analyseerden ze het materiaal in de bewaarde keeluitstrijken. In alle vijf monsters vonden ze PRV.

Daarna bevestigden ze de vondst met een gerichte test voor PRV en keken ze hoe het virus genetisch verwant is aan andere PRV-varianten. Uit drie monsters lukte het om het virus ook echt in menselijke cellen te kweken. Dat is belangrijk, omdat daarmee bewezen kan worden dat het virus dus ook gevaarlijk kan zijn voor mensen.

Gevolgen voor de volksgezondheid

Volgens het onderzoek heeft de nieuwe vondst een aantal belangrijke gevolgen voor de volksgezondheid. Ten eerste: PRV kan klachten veroorzaken die lijken op Nipah, zoals luchtwegproblemen en symptomen die wijzen op aantasting van het zenuwstelsel. De onderzoekers wijzen er daarom op dat er in het vervolg dus niet alleen op Nipah, maar ook op PRV getest moet worden. Daarnaast is het mogelijk dat er in Bangladesh al langer mildere PRV-infecties rondgaan die tot dusver nog niet eerder zijn herkend.

Uit het onderzoek komt een belangrijk detail naar voren: het team kon niet bewijzen dat de patiënten besmet zijn geraakt doordat ze het sap gedronken hebben. Dat komt hoofdzakelijk doordat er geen sapmonsters uit dezelfde periode beschikbaar waren om te testen. Ze hebben al wel een hypothese: mogelijk is het sap in contact gekomen met de uitwerpselen van vleermuizen. Ze vinden dat een logische verklaring, omdat de verspreiding van Nipah op dezelfde manier werkt.

Teamlid Ariful Islam zegt: “Dit onderzoek levert belangrijk bewijs dat laat zien dat PRV van vleermuizen kan overspringen op mensen. Om te weten hoe dit precies gebeurt wil het team nu meer onderzoek doen naar die oversprong. We willen hierbij vooral kijken naar wat de rol is van de dieren die in de gebieden rondom het Padma-rivierbekken leven.”

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Wetenschapper ontdekt nieuw virus dankzij zijn kat – en dat is niet voor het eerst en In Frankrijk is het Krim-Congo-virus opgedoken: moeten we ons zorgen maken? . Of lees dit artikel: Twee zeer gevaarlijke virussen ontdekt in vleermuizen vlakbij Chinese dorpen .

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: