Wat moet ik eten? Hoeveel calorieën zitten hierin? Steeds meer mensen kloppen voor voedingsadvies aan bij hun favoriete chatbots, zoals ChatGPT. Toch blijft kunstmatige intelligentie voorlopig geen vervanging voor professioneel voedingsadvies of een diëtist.
Maar dat betekent niet dat kunstmatige intelligentie helemaal geen rol kan spelen in gezonder eten. Integendeel: nieuw onderzoek suggereert dat AI je mogelijk kan helpen om maaltijden zowel gezonder als goedkoper te maken, simpelweg door een tot drie ingrediënten te vervangen.
Amerikaanse wetenschappers gebruikten gegevens van meer dan 135.000 maaltijden van ruim 55.000 volwassenen in de Verenigde Staten om veelvoorkomende patronen voor ontbijt, lunch en diner in kaart te brengen. Op basis daarvan trainden ze een AI-model om eenvoudige ingrediëntwissels voor te stellen die zowel de voedingswaarde verbeteren als de kosten verlagen.
Onhaalbare diëten
Hoewel voedingsrichtlijnen die het risico op aandoeningen zoals diabetes en hart- en vaatziekten verlagen al jaren bekend zijn, blijkt het voor veel mensen lastig om die kennis toe te passen op hun dagelijkse eetpatroon. Veel diëten stranden bovendien omdat ze moeilijk vol te houden zijn. Dieetapps en voedingsadviezen vragen mensen vaak om hun eetpatroon radicaal om te gooien: minder koolhydraten, meer eiwitten, geen snacks, andere porties. Voor veel mensen is dat simpelweg niet realistisch.
De onderzoekers denken dat juist daar AI van waarde kan zijn: niet door complete maaltijdschema’s op te leggen, maar door kleine, haalbare aanpassingen voor te stellen aan maaltijden die mensen al eten.
Slimme wissels
Op basis van de data identificeerden de onderzoekers terugkerende patronen in ontbijt, lunch en diner. Vervolgens trainden ze een generatief AI-model om realistische maaltijden te maken die aansluiten bij bestaande eetgewoonten. Daarbij hield het systeem niet alleen rekening met voedingswaarde, maar ook met portiegrootte en kosten.
Daarna kreeg de AI een concrete taak: bepalen of een, twee of drie ingrediëntwissels een maaltijd gezonder én goedkoper konden maken. En dat bleek verrassend goed te werken.
Gezonder en goedkoper
De door AI samengestelde maaltijden kwamen gemiddeld 47 procent dichter in de buurt van de voedingsrichtlijnen van het Amerikaanse ministerie van Landbouw (USDA) dan vergelijkbare echte maaltijden. Tegelijkertijd bleven ze qua smaakprofiel en type maaltijd dicht bij wat mensen normaal gesproken eten. Wanneer onderzoekers vervolgens kleine ingrediëntwissels toepasten, verbeterde de voedingskwaliteit van maaltijden met ongeveer 10 procent en daalden de geschatte kosten van een maaltijd met 22 tot 34 procent.
De meest voorkomende aanpassingen bestonden uit meer groenten of peulvruchten toevoegen en sterk bewerkte of zoutrijke producten vervangen. Denk bijvoorbeeld aan bonen in plaats van bewerkt vlees, extra groenten in bestaande gerechten of minder zoute alternatieven.
Geen AI-diëtist
Opvallend genoeg presteerde het speciaal getrainde model beter dan GPT-4o als het ging om maaltijden die voldeden aan voedingsrichtlijnen voor eiwitten, vetten en koolhydraten. Toch waarschuwen onderzoekers voor te veel enthousiasme. Het onderzoek werd volledig op de computer uitgevoerd: echte gebruikers hebben de adviezen nog niet getest in het dagelijks leven. Of mensen zulke kleine aanpassingen daadwerkelijk accepteren en volhouden, moet dus nog blijken.
Leestip: Waarom je AI niet om dieetadvies moet vragen
Maar volgens de onderzoekers zit juist daarin de kracht van de aanpak. Gezond eten hoeft niet per se te betekenen dat je je hele eetpatroon moet omgooien. “Voedingsrichtlijnen vertellen mensen vaak hoe een gezond dieet eruitziet, maar niet altijd hoe je daar komt vanuit de maaltijden die mensen al eten”, zeggen de onderzoekers. Kleine, gerichte vervangingen kunnen volgens hen al voldoende zijn om maaltijden gezonder en betaalbaar te maken, zonder dat ze onherkenbaar worden.
Of AI ooit echt de rol van diëtist overneemt? Waarschijnlijk niet. Maar als slimme keukenassistent die kleine praktische suggesties doet, zou kunstmatige intelligentie weleens verrassend nuttig kunnen blijken.
Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
