Wetenschappers die aan het IPCC rapporteren, gaan niet langer uit van het beruchte rampscenario, waarin de aarde 4 tot 6 graden opwarmt tegen het einde van deze eeuw. Al langer stellen experts dat dit model, dat nog wel in het laatste rapport van het klimaatpanel stond, eigenlijk te onrealistisch is. Het betekent overigens niet dat het de goede kant op gaat met ons klimaat.
Het nieuwste rapport van de klimaatonderzoekers van de VN markeert een subtiele maar belangrijke verschuiving: het meest extreme emissiescenario SSP5-8.5 maakt plaats voor SSP3-7.0 als meest relevante hoge-emissiemodel.
Nog steeds sterke opwarming
In het zesde IPCC-rapport werden beide scenario’s nog gebruikt als de hoogste uitstootmodellen. SSP5-8.5 staat voor een wereld met snelle economische groei, globalisering en een zware afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. Het leidt tot 4 tot 6 graden opwarming tegen 2100. SSP3-7.0 schetst een andere wereld: geopolitieke spanningen, weinig internationale samenwerking en trage technologische ontwikkeling. Ook dit scenario leidt tot sterke opwarming, rond de 3,5 graden.
SSP5-8.5 wordt steeds vaker gezien als minder waarschijnlijk. Het veronderstelt namelijk een zeer sterke groei van fossiel energiegebruik, terwijl de energietransitie en kosten van hernieuwbare energie die trend al deels hebben doorbroken.
Waarom de verschuiving?
Wetenschappers benadrukken dat SSP5-8.5 een nuttige worst-case blijft, maar minder representatief is voor de huidige koers van de wereld. SSP3-7.0 wordt gezien als realistischer omdat het aansluit bij geopolitieke trends zoals fragmentatie, handelsconflicten en moeizame klimaatpolitiek.
Maar deze wijziging moet je dus vooral niet zien als een teken dat de opwarming wel meevalt. Onderzoeker Detlef van Vuuren, die de nieuwe IPCC-scenario’s opstelde, zegt in de Volkskrant dat de gevolgen van 3,5 graden opwarming “vervelend genoeg” zijn. “En als we te weinig doen aan de uitstoot van broeikasgassen, kom je vanzelf alsnog op hogere waarden. Alleen gebeurt dat later, na 2100.”
Bovendien: niet alleen het hoogste, ook het laagste emissiescenario verdwijnt uit het volgende IPCC-rapport. Dat wil eigenlijk zeggen dat het VN-klimaatpanel het niet meer mogelijk acht dat de opwarming onder de 1,5 graden blijft, zoals is afgesproken in het Klimaatakkoord van Parijs uit 2015.
Wat betekent dit voor Nederland?
Voor Nederland zijn de verschillen tussen deze scenario’s geen academische nuance, maar bepalend voor risico’s. In beide scenario’s stijgt de zeespiegel fors, maar onder SSP5-8.5 sneller en extremer, wat hogere kosten en ingrepen voor dijken en kustbescherming betekent. Ook neemt extreem weer toe: SSP3-7.0 voorspelt al meer hittegolven, droogte en zware neerslag, maar bij SSP5-8.5 zijn er nog veel meer van zulke uitzonderlijke weersomstandigheden.
Van de andere kant is het aanpassingsvermogen bij SSP3-7.0 beperkter, doordat internationale samenwerking en economische stabiliteit zwakker zijn. Daardoor kan dit scenario maatschappelijk ontwrichtender uitpakken, ondanks iets minder opwarming.
Gevolgen van de wijziging
De verschuiving heeft impact op hoe risico’s worden gecommuniceerd. Beleidsmakers richten zich minder op het meest extreme scenario en meer op wat daadwerkelijk kan gebeuren. Tegelijk verandert de risicoperceptie: het gevaar ligt niet alleen in extreme groei van uitstoot, maar ook in falend beleid en geopolitieke spanningen. Daarmee ontstaat een breder beeld van klimaatrisico’s, waarin fysieke effecten en maatschappelijke kwetsbaarheid samenkomen.
Daar moet wellicht ander beleid op gemaakt worden nu het ergste rampscenario uit de boeken verdwijnt en er een minder extreme maar mogelijk realistischere variant voor in de plaats komt. Voor Nederland blijft de boodschap ondertussen weinig geruststellend. Zelfs in dit gematigdere hoge scenario zijn de gevolgen ernstig en moeilijk te beheersen.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Nederland niet klaar voor extremer klimaat, tenzij er nu fundamenteel wordt ingegrepen en Klimaatmaatregelen vergroten de honger in de wereld. Maar er is een compenserend effect. Of lees dit artikel: Hoe kappers kunnen helpen in de strijd tegen klimaatverandering.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
