Intermittent fasting, oftewel periodiek vasten, is de afgelopen jaren enorm populair geworden. Op sociale media en in lifestylebladen wordt het vaak gepresenteerd als dé manier om snel af te vallen en gezonder te leven. Maar een nieuwe analyse laat zien dat het dieet bij mensen met overgewicht of obesitas nauwelijks effectiever is dan traditionele diëten of zelfs helemaal niets doen.
Bij intermittent fasting wissel je periodes van eten af met vasten. Bekende vormen zijn onder meer tijdgebonden voeding, waarbij je alleen binnen een vast aantal uren per dag eet, en om-de-dag-vasten, waarbij een dag normaal eten wordt afgewisseld met een dag (bijna) niet eten. Het achterliggende idee is dat deze vaste eetvensters helpen om minder calorieën binnen te krijgen en zo gewicht te verliezen.
De methode kent verschillende mogelijke voordelen. Zo kan het naast gewichtsverlies bijdragen aan een stabielere bloedsuikerspiegel, minder ontstekingen, een gezonder hart en brein en een sterker immuunsysteem. Die beloften hebben het vasten extra aantrekkelijk gemaakt voor mensen met overgewicht, voor wie gewichtsverlies een belangrijke manier is om gezondheidsrisico’s te verkleinen. Maar hoe stevig is het bewijs hiervoor?
Weinig effect
Om die vraag te beantwoorden namen onderzoekers in een nieuwe Cochrane-review het beschikbare bewijs onder de loep. Ze analyseerden 22 gerandomiseerde klinische studies, samen goed voor bijna 2000 volwassen deelnemers uit onder meer Noord-Amerika, Europa, China en Australië. In de onderzoeken werden verschillende vormen van intermittent fasting vergeleken met traditionele dieetadviezen of met helemaal geen begeleiding. De meeste deelnemers werden daarbij maximaal een jaar gevolgd.
De conclusie is ontnuchterend: het populaire intermittent fasting leidde gemiddeld niet tot een groter gewichtsverlies dan klassieke dieetadviezen. Zelfs vergeleken met geen enkele vorm van dieetbegeleiding werd geen duidelijk voordeel gevonden.
“Intermittent fasting lijkt simpelweg niet beter te werken voor volwassenen met overgewicht of obesitas die willen afvallen”, zegt Luis Garegnani, hoofdonderzoeker van de review en verbonden aan het Cochrane Associate Centre in Buenos Aires.
Beperkingen en nuance
De onderzoekers plaatsen zelf kanttekeningen bij hun bevindingen. Het aantal beschikbare studies is beperkt, veel onderzoeken zijn relatief klein en de rapportage van bijwerkingen was vaak onvolledig. Bovendien keken maar weinig studies naar de effecten op de lange termijn, terwijl obesitas juist een chronische aandoening is.
Ook verschilden de onderzochte populaties. De meeste deelnemers kwamen uit hoge-inkomenslanden en waren voornamelijk wit, terwijl overgewicht wereldwijd juist sterk toeneemt in lage- en middeninkomenslanden. Dat maakt het lastig om de resultaten te generaliseren naar de wereldbevolking.
Hype versus realiteit
Volgens de onderzoekers loopt de populariteit van intermittent fasting vooruit op het wetenschappelijke bewijs. Sociale media wekken vaak de indruk dat vasten een snelle en universele oplossing is, terwijl onderzoek laat zien dat blijvend gewichtsverlies meestal vraagt om een bredere aanpak, met aandacht voor voeding, gedrag en beweging.
Intermittent fasting kan voor sommige mensen goed werken, benadrukken de auteurs, maar het is geen wondermiddel. De review benadrukt vooral het belang van realistische verwachtingen en maatwerk. “Met het huidige bewijs is het moeilijk om een algemene aanbeveling te doen”, zegt Eva Madrid, senior auteur van de review. “Artsen zullen per persoon moeten kijken wat realistisch en vol te houden is.”
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Intermittent fasting heeft mogelijk ongewenste gevolgen voor de haargroei en Veroorzaakt intermittent fasting vruchtbaarheidsproblemen? In ieder geval wel bij zebravissen. Of lees dit artikel: Intermittent fasting blijkt opvallend effect te hebben op genen in vrijwel alle delen van je lichaam.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
