Het regent in de Nieuw-Zeelandse stad Auckland letterlijk microplastics. En al die luttele deeltjes kunnen vervolgens weer worden ingeademd en zich in het lichaam ophopen.

Dat plasticvervuiling een groot probleem is, weten we al langer. Maar een nieuwe studie drukt ons wederom op de feiten. Onderzoekers hebben namelijk berekend dat er jaarlijks een slordige 74 ton microplastics op de Nieuw-Zeelandse stad Auckland neerdwarrelen. Ter vergelijking, dit is het equivalent van meer dan 3 miljoen plastic flessen! “Wetenschappers hebben de hoeveelheid microplastics in de lucht waarschijnlijk aanzienlijk onderschat,” aldus onderzoeker Joel Rindelaub.

Het regent plastic
In het onderzoek vingen onderzoekers microplastics die uit de lucht regenden op door middel van een trechter en een pot, geïnstalleerd op het dak van een universiteitscampus. Bijna alle microplastics waren te klein om met het blote oog te zien. Wetenschappers identificeerden de kleinste deeltjes door een kleurstof aan te brengen die onder bepaalde omstandigheden licht uitstraalt. Op die manier konden ze zelfs luttele deeltjes van 0,01 millimeter vinden en analyseren. Vervolgens berekende het team de totale massa.

Microplastics worden zichtbaar na het aanbrengen van kleurstof. De schaal is 50 micron (gelijk aan 0,05 millimeter). Afbeelding: University of Auckland

Steden
De onderzoekers slaagden er uiteindelijk in de totale hoeveelheid microplastics in de lucht boven Auckland te achterhalen. En de resultaten zijn behoorlijk zorgelijk. Zo blijkt dit ver boven de hoeveelheid die in afgelopen jaren in Londen, Hamburg en Parijs is ontdekt, uit te torenen. Het team concludeert dat er in Auckland op een willekeurige dag gemiddeld bijna 5000 plastic deeltjes op elke vierkante meter neerslaan. Ter vergelijking, een studie uitgevoerd in 2020 schatte dat er in Londen gemiddeld ‘slechts’ 771 microplastics per vierkante meter per dag neerdwarrelen, 275 in Hamburg en 110 in Parijs.

Overigens betekent dit niet gelijk dat Auckland veel meer vervuild is dan de andere steden. Het zou namelijk ook goed kunnen dat eerdere studies niet de allerkleinste stukjes plastic, de zogenoemde nanoplastics, hebben kunnen meten. Deze luttele deeltjes zijn wel in de Auckland-studie meegenomen.

Het is niet alleen de ongekende hoeveelheid plastic wat de onderzoekers zorgen baart. Ook het feit dat de meeste ontdekte deeltjes zo extreem klein zijn, is volgens hen zorgwekkend. Microplastics zijn plastic fragmenten die kleiner zijn dan 5 millimeter. Nanoplastics zijn met een diameter van minder dan 0,05 millimeter nog veel kleiner. En omdat ze zo klein zijn, kunnen ze gemakkelijk worden ingeademd, cellen binnendringen en zich ophopen in organen zoals de testikels, lever en hersenen. “Hoe kleiner de maat die we bestudeerden, hoe meer plastic we ontdekten,” aldus Rindelaub. “Dit is verontrustend, omdat de kleinste deeltjes het meest giftig zijn.”

Nanoplastics in het menselijk lichaam
Al eerder ontdekten wetenschappers dat ook het menselijk lichaam ondertussen plastic herbergt. Afgelopen maart ontdekten Nederlandse onderzoekers microplastics in de bloedbaan van Nederlanders. “Ook is er plastic aangetroffen in de menselijke longen en in het longweefsel van kankerpatiënten,” zo schrijven de onderzoekers in hun studie. “Dit suggereert dat het inademen van microplastics een risico vormt.”

Soorten plastic
Kortom, veel Aucklanders worden dagelijks blootgesteld aan met microplastics vervuilde lucht, wat mogelijk zelfs gevolgen voor de gezondheid kan hebben. Polyethyleen (PE) was het meest aangetroffen soort plastic, gevolgd door polycarbonaat (PC) en polyethyleentereftalaat (PET). PE en PET zijn kunststoffen die onder andere gebruikt worden als verpakkingsmaterialen, terwijl van PC cd’s en dvd’s worden gefabriceerd, maar ook bijvoorbeeld veiligheidsbrillen, helmen en politieschilden. Alle drie de kunststoffen worden tevens in de bouw veelvuldig toegepast.

Wind en golven
Hoe kleine overblijfselen hiervan in de lucht boven Auckland terechtkomen? Wanneer de wind vanaf de kust bijzonder sterk waaide, nam het aantal microplastics dat in de stad werd gevangen toe. De onderzoekers vermoeden dan ook dat de microplastics afkomstig zijn uit de oceaan. Door wind en golven worden ze vervolgens de lucht in gezwiept en dalen vervolgens in de stad weer neer. “Dit zou een belangrijke manier kunnen zijn waarop microplastics wereldwijd worden getransporteerd,” denkt Rindelaub. “Het kan verklaren hoe sommige microplastics in de atmosfeer terechtkomen en naar afgelegen plekken worden vervoerd, zoals hier op Nieuw-Zeeland.”

Microplastics kunnen via verschillende wegen in het milieu terechtkomen. Wanneer je bijvoorbeeld de wasmachine of droger gebruikt, kunnen microvezels afkomstig van synthetische kleding in afvalwater terechtkomen. Omdat ze vanwege hun kleine voorkomen lastig uit het water te filteren zijn, komen ze zo ook in onze waterwegen terecht. Daarnaast kunnen er kleine fragmenten van autobanden loskomen en door regen in de oceaan worden gespoeld. Ook zijn plastic flesjes die achteloos in de natuur worden gedumpt en in rivieren terechtkomen, boosdoeners. Grote stukken plastic worden vervolgens afgebroken in steeds kleinere stukjes, bijvoorbeeld door de UV-stralen van de zon of golven die ervoor zorgen dat het plastic-afval slijpt tegen stenen, tegen de zeebodem of tegen ander vuil.

Al met al laten de onderzoekers met hun studie zien hoe groot het plastic-afval probleem is. Waar we dit eens zo revolutionaire plastic eerst nog zagen als een geweldig product, is het sinds enkele decennia een grote bedreiging geworden. Wist je dat er in de afgelopen 70 jaar wereldwijd maar liefst 8,3 miljard ton plastic is geproduceerd? Slechts negen procent is gerecycled, de rest is verbrand of in het milieu terechtgekomen. En al die overblijfselen dwarrelen nu weer in steden neer en ademen we mogelijk zelfs in. “Toekomstig werk moet precies kwantificeren hoeveel plastic we inademen,” benadrukt Rindelaub. “Het wordt steeds duidelijker dat we op deze manier veel microplastics binnen kunnen krijgen.”