De Hubble-ruimtetelescoop heeft een verbluffende nieuwe foto gemaakt van de bolvormige sterrenhoop NGC 6723. De waarnemingen onthullen een verrassend complexe geschiedenis van stervorming.
De Hubble-ruimtetelescoop heeft een nieuwe adembenemende foto gemaakt van een van de oudste inwoners van ons sterrenstelsel, de Melkweg. Het onderwerp is NGC 6723, een bolvormige sterrenhoop in het sterrenbeeld Boogschutter (Sagittarius) die vanwege zijn sprankelende uiterlijk ook wel de ‘Kroonluchter groep‘ of ‘Chandelier cluster‘ wordt genoemd. De afbeelding is niet alleen een lust voor het oog, maar biedt ook een uniek kijkje in de turbulente beginjaren van onze Melkweg.
Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!
Een oersprankelend schouwspel
De nieuwe opname toont duizenden sterren die dicht opeen zijn gepakt in een bal met een diameter van ruwweg 100 lichtjaar. De Kroonluchtercluster bevindt zich op ongeveer 27.000 lichtjaar afstand van de aarde. In het midden van de hoop zijn de sterren het dichtst opeengepakt en overheersen blauwe sterren, terwijl aan de randen voornamelijk oranje sterren te zien zijn. De variatie in kleur en helderheid vertelt astronomen veel over de samenstelling en leeftijd van de verschillende sterren in de cluster.
Meer dan een simpele ‘boel’ sterren
Bolvormige sterrenhopen zoals NGC 6723 behoren tot de eerste structuren die in ons Melkwegstelsel zijn ontstaan. Hun leeftijd wordt geschat op meer dan 10 miljard jaar, wat betekent dat ze al bestonden voordat de schijf van ons Melkwegstelsel, waarin onze zon draait, zich volledig had gevormd. Lange tijd gingen astronomen ervan uit dat alle sterren in zo’n hoop tegelijkertijd werden geboren uit één enkele wolk van gas en stof.
Hubble’s ultraviolette blik onthult verrassing
Dankzij waarnemingen van Hubble weten we nu dat dit beeld te eenvoudig is. Het onderzoek naar NGC 6723 maakt deel uit van een grootschalig observatieprogramma (#13297, projectleider: G. Piotto) waarin de unieke gevoeligheid van Hubble voor ultraviolet licht wordt benut. Deze ultraviolette waarnemingen maakten het mogelijk om kleine variaties in de chemische samenstelling tussen de sterren te detecteren. In de Kroonluchter groep ontdekten de onderzoekers hiermee bewijs voor twee afzonderlijke periodes van stervorming. De tweede vond plaats binnen 634 miljoen jaar na de eerste, wat in de kosmische tijdschaal extreem snel is voor een cluster van ruim 10 miljard jaar oud.
Een nalatenschap van honderden ontdekkingen
Dit is niet de eerste keer dat Hubble zijn oog op deze sterrenhoop heeft gericht. Eerder werd NGC 6723 al geobserveerd in een groot onderzoek (#10775, projectleider: A. Sarajedini) naar maar liefst 65 bolvormige hopen in zichtbaar en nabij-infrarood licht. Die dataset heeft al geleid tot honderden wetenschappelijke publicaties. De nieuwe ultravioletbeelden voegen een essentiële puzzel toe, waardoor astronomen stap voor stap dichter bij het antwoord komen op de vraag hoe en wanneer deze oeroude structuren precies zijn ontstaan.
Een blijvende lichtschijnsel op de kosmische tijdlijn
De nieuwe Hubble-foto van NGC 6723 is een prachtig voorbeeld van hoe de ruimtetelescoop blijft bijdragen aan onze kennis van het universum. Wat ooit werd gezien als een simpele, gelijktijdige uitbarsting van sterren, blijkt een gefaseerd proces te zijn geweest dat zich over honderden miljoenen jaren voltrok. Elke waarneming van deze hemelse ‘kroonluchter’ werpt meer licht op de ingewikkelde geschiedenis van onze Melkweg en de sterren waaruit deze is opgebouwd.
De afgelopen decennia zijn er prachtige foto’s gemaakt van interstellaire nevels, sterrenstelsels, planeten, andere hemellichamen en in de ruimtevaart. Ieder weekend halen we een indrukwekkende ruimtefoto uit het archief. Genieten van alle foto’s? Bekijk ze op deze pagina. Heb je zelf bijzondere (astro)foto’s die je wil delen met ons? Stuur ze in via ons mailadres o.v.v. ‘Ruimtefoto’!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
