Duik in een kosmische kraamkamer, waar pasgeboren sterren de gigantische gaswolken vervormen met hun intense straling en winden. Hubble legt dit spectaculaire proces vast in adembenemend detail.
In de diepten van de ruimte, in een naburig sterrenstelsel, woedt een spectaculair schouwspel van creatie en vernietiging. De Hubble ruimtetelescoop richtte zijn scherpe oog op de gaswolk N159, één van de meest actieve stervormingsgebieden in de Grote Magelhaense Wolk. Dit nieuwe beeld toont niet alleen de adembenemende schoonheid van deze kosmische kraamkamer, maar onthult ook de immense kracht van de jonge sterren die er huizen.
Een stellaire geboortegolf
N159 is een zogenaamde HII-zone, een enorme wolk van koud waterstof die zich over meer dan 150 lichtjaar uitstrekt. Ter vergelijking: dat is bijna 10 miljoen keer de afstand tussen de aarde en de zon. In het ijskoude, donkere interieur van deze wolk zorgt onderlinge zwaartekracht ervoor dat dit waterstof samen klontert. Wanneer deze klonters massief genoeg raken, start er kernfusie, begint de bal te schijnen en worden zodoende nieuwe sterren geboren. Vooral de hete, zware sterren hebben een verwoestende uitwerking op hun directere omgeving tijdens deze transitie.
De nieuwste Hubble-opname combineert meerdere golflengten om het hete gas (rood) rond de pasgeboren sterren te benadrukken en te ontleden wat de uitwerking is van de zware nieuwgevormde sterren. Ze lijken bellen te blazen… De donkere gebieden zijn dichte stofwolken, terwijl de blauwe structuren worden verlicht door het licht van nabije sterren. De opname beslaat een klein deel van het gehele N159-complex, wat op zijn beurt onderdeel is van het sterrenstelsel de Grote Magelhaense Wolk:
Stellaire feedback: een kosmische cyclus
Deze jonge sterren zijn niet zachtzinnig. Ze zenden een vloedgolf van hoogenergetische ultraviolette straling uit en produceren krachtige sterrenwinden. Dit fenomeen, stellaire feedback genoemd, zorgt ervoor dat het omliggende waterstof gaat gloeien en perst het gas in uitdijende bellen en complexe structuren. Sommige sterren in de nieuwe Hubble-foto van hierboven lijken zich zelfs in het midden van zo’n rode bel te bevinden, waardoor de donkere achtergrond van de ruimte zichtbaar wordt. Het is het bewijs van een constante strijd: de zwaartekracht die sterren vormt, versus de sterren die hun eigen geboorteregio leegblazen.
De ontdekking van de Papillonnevel
Lang voordat dit nieuwe detail in beeld werd gebracht, ontdekte Hubble al een bijzondere bewoner van dit gebied. In 1999 bestudeerde de telescoop voor het eerst de Papillonnevel, een compacte, vlindervormige structuur diep in het hart van N159. Deze hoogactieve bubbel is zelf minder dan 2 lichtjaar breed en wordt in verband gebracht met de allervroegste fasen van de vorming van zware sterren. Astronomen vermoeden dat de bipolaire vorm ervan wordt veroorzaakt door gas dat wegstroomt van massieve sterren, gefocust door een dichte schijf van materiaal in het centrum.
Slot
Van de eerste glimp van de delicate Papillonnevel tot het recentste beeld met gloeiende gasbellen; N159 blijft een onuitputtelijke bron van kosmische inzichten. De waarnemingen van Hubble tonen een dynamisch universum, waarin de geboorte van sterren een krachtig en vormgevend proces is dat de evolutie van hele sterrenstelsels mede bepaalt.
Wil je de nieuwste foto van Hubble (2025) downloaden op zeer hoge kwaliteit, klik hier. Of klik hier om deze te bekijken in ESASky. Wil je de oudere foto van Hubble (2016) downloaden op zeer hoge kwaliteit, klik hier. Of klik hier om deze te bekijken in ESASky.
