Wij gooien een visje in de pan als het tijd is voor het avondeten, beetje groente erbij, aardappeltje misschien. Maar zo’n enorme blauwe vinvis heeft wel even wat meer nodig, plus: het ligt niet klaar in de koelkast. Krill, zijn favoriete hapje, beweegt zich in dichte zwermen door de oceaan. Dus hoe weet hij het dan te vinden?
Blauwe vinvissen hebben dichte krillzwermen nodig om de grote inspanning van het foerageren de moeite waard te maken. Maar zulke zwermen zijn lastig op te sporen. De centrale vraag van een recente studie was daarom hoe de dieren hun prooi lokaliseren. Nemen ze krill rechtstreeks waar of gebruiken ze eigenschappen van hun omgeving als aanwijzing voor waar een maaltijd te vinden is?
Een blik vanaf de walvis en vanuit de ruimte
Om daar achter te komen kregen walvissen tijdelijk kleine elektronische sensoren. Met deze zogenoemde biologging konden bewegingen, activiteit en voedingsgedrag worden vastgelegd, samen met omstandigheden in het zeewater direct rondom de dieren. Eerder onderzoek maakte het bovendien mogelijk om aan de hand van het voedingsgedrag iets af te leiden over de dichtheid van de krillzwermen.
Tegelijkertijd brachten satellieten de omgeving van de dieren in kaart. Radarhoogtemeters leverden informatie over de topografie van het oceaanoppervlak, die samenhangt met circulatiepatronen in het water. Infraroodsensoren van NOAA maakten thermische fronten zichtbaar: smalle zones in de oceaan waar de temperatuur over een relatief korte afstand sterk verandert.
Het samenbrengen van al die informatie was bepaald geen eenvoudige klus. “Zie het als werken aan een legpuzzel met stukjes in alle vormen en maten”, aldus hoofdauteur en biologisch oceanograaf John Ryan.
Leestip: De blauwe vinvis paart veel vaker dan gedacht met andere soorten. En dat is geen goed nieuws
Van koud naar warm
Toen die puzzelstukjes eenmaal bij elkaar lagen, kwam een opvallend patroon tevoorschijn. Foeragerende blauwe vinvissen bleken op heel precieze en systematische wijze te reageren op de circulatiepatronen. Hun zoektocht naar voedsel concentreerde zich rond thermische fronten.
De dieren lokaliseerden eerst zo’n front dicht bij het oceaanoppervlak. Vervolgens doken ze dieper om naar dichte krillzwermen te zoeken. Daarbij bewogen ze vanaf de koele kant van het thermische front richting de warme kant. Zodra ze een krillzwerm vonden, begonnen ze intensief te eten.
Opmerkelijk genoeg bleef dat gedrag bestaan ongeacht het tijdstip. Overdag en ’s nachts reageerden de walvissen op dezelfde manier op de thermische fronten. Zelfs wanneer hun zoektocht uiteindelijk geen succesvolle maaltijd opleverde, volgden ze hetzelfde patroon.
Dat zegt iets bijzonders over wat blauwe vinvissen kunnen waarnemen en hoe goed hun geheugen en oriëntatievermogen zijn. Hun nauwkeurige bewegingen laten zien dat ze temperatuur kunnen voelen en bovendien kunnen volgen waar en hoe die temperatuur verandert.
Ryan is vooral enthousiast over het inkijkje dat dit geeft in de belevingswereld van deze reusachtige dieren. “Mijn favoriete onderdeel van het bestuderen van het gedrag van blauwe vinvissen is me verwonderen over deze prachtige soort. Ik ben erg enthousiast dat we ten minste één dimensie van de zintuiglijke waarneming van blauwe vinvissen herkennen.”
Belangrijk voor bescherming
De ontdekking kan breder relevant zijn. Veel diersoorten zijn voor hun overleving afhankelijk van plekken waar prooien zich in groten getale verzamelen. Zo kan het dus interessant zijn om te onderzoeken of het volgen van omgevingskenmerken, zoals de watertemperatuur, vaker voorkomt bij roofdieren.
Voor blauwe vinvissen heeft de kennis nog een andere betekenis. Ondanks beschermingsmaatregelen zijn de dieren nog altijd bedreigd, waarbij botsingen met schepen een belangrijk risico vormen. Terwijl de onderzochte blauwe vinvissen tonnen krill verorberden, bewogen ze door leefgebied waar regelmatig gigantische schepen doorheen varen. Een beter begrip van hoe de dieren hun voedsel vinden en zich door dat leefgebied bewegen, kan daarmee helpen bij hun bescherming.
Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
