Het DNA van een kleine spitsmuis laat zien hoe mensen duizenden jaren geleden reisden en handel dreven.
De muskusspitsmuis lijkt op het eerste gezicht misschien niet bijzonder. Het kleine, harige dier heeft een lange, spitse snuit en staat bekend om zijn doffe kleur. Toch draagt deze spitsmuis een bijzonder verhaal met zich mee: in het DNA van deze spitsmuis zijn sporen terug te vinden van menselijk contact tussen verschillende gebieden. De onderzoekers, afkomstig van Hokkaido University, hebben het onderzoek gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Zoological Journal of the Linnean Society.
Verschillende gebieden
De spitsmuis komt tegenwoordig voor in grote delen van Zuid- en Zuidoost-Azië. Ook leeft hij in het oosten van Afrika, het zuiden van Japan en op verschillende eilanden in de Indische Oceaan. Vaak verblijft het dier dicht in de buurt van mensen, bijvoorbeeld rond huizen, boerderijen, havens en steden. Daardoor kon het waarschijnlijk gemakkelijk meereizen als verstekeling op een schip of tussen goederen die via het land werden verplaatst.
De wetenschappers bestudeerden voor het onderzoek het DNA van spitsmuizen uit verschillende gebieden. Ook onderzochten ze het volledige genoom van 29 dieren. Daarnaast bekeken ze het mitochondriaal DNA (mDNA) van 219 dieren. mDNA wordt via de moeder doorgegeven en kan helpen om familiebanden tussen groepen te herkennen.
Daaruit blijkt dat de soort zich heeft verspreid tijdens meerdere ‘migratiegolven’ die plaatsvonden over een langere periode. Volgens de onderzoekers laat dat ook zien dat er blijkbaar al langer een uitgebreid netwerk bestaat tussen Oost-Azië, Zuidoost-Azië, Zuid-Azië, het Midden-Oosten en Oost-Afrika.
Opvallende verbanden
De onderzoekers vergeleken die gegevens vervolgens met elkaar. Daaruit blijkt dat er opvallende verbanden bestaan tussen gebieden die ver uit elkaar liggen. Spitsmuizen uit het zuidwesten van Iran bleken bijvoorbeeld nauw verwant te zijn aan de dieren die op Zanzibar leven, voor de kust van Oost-Afrika. Echter zijn de dieren die op Mauritius en Réunion leven dan weer sterker verwant aan de populaties die in Zuidoost-Azië voorkomen.
In Japan zagen de onderzoekers eveneens duidelijke verschillen. De populaties die op Kyushu en de Ryukyu-eilanden leven hebben waarschijnlijk voorouders die uit verschillende gebieden afkomstig zijn. Dat betekent dat de muskusspitsmuis vermoedelijk meerdere keren naar Japan is gebracht.
De spitsmuizen die in Myanmar en Sri Lanka leven zijn genetisch duidelijk anders. Volgens de onderzoekers betekent dat, dat de populaties die hier leven weinig contact gehad hebben met dieren uit andere regio’s. Volgens hen zou dat mogelijk ook kunnen betekenen dat deze regio’s vroeger veel geïsoleerder waren dan onderzoekers denken.
Geen groter netwerk(?)
Hoofdonderzoeker Satoshi Ohdachi zegt: “Historische documenten en archeologische vondsten vertellen slechts een deel van het verhaal van de menselijke geschiedenis. Dieren die met mensen zijn meegereisd kunnen, als het ware, ook sporen van menselijke activiteiten bewaren, maar dan in hun DNA.”
Leestip: Mensen nemen al duizenden jaren lang varkens mee van eiland naar eiland
De onderzoekers schatten dat een deel van de verspreiding plaatsvond na het begin van het Holoceen. Dat is het huidige tijdperk, die ongeveer 11.700 jaar geleden begon. In de afgelopen 10.000 jaar ontstonden volgens de studie veel verbindingen tussen regio’s rond de Indische Oceaan en de Stille Oceaan.
“Onze resultaten wijzen op een veel groter en ingewikkelder netwerk van menselijk contact in de Indo-Pacific dan eerder werd gedacht,” zegt Ohdachi. “Deze regio werd niet gevormd door een enkel, duidelijk handelsnetwerk, maar door veel kleinere regionale uitwisselingen die uiteindelijk allemaal met elkaar verbonden waren.”
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Duizend jaar oude papegaaiveren onthullen epische handelsroute over de Andes en Slakken onthullen handelsroute van Spanje naar Ierland . Of lees dit artikel: Zeldzaam hard bewijs voor de Pest van Justinianus gevonden in Jerash .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
