Een frisse wandeling door de natuur is een feestje voor lichaam en geest, maar wat als je niet in staat bent om naar buiten te gaan? Daar hebben Britse wetenschappers iets op gevonden. Een virtuele natuurtrip blijkt net zo effectief, als de beelden maar levensecht zijn. Een VR-bril kan de gevoeligheid voor langdurige pijn zelfs halveren.
Wetenschappers van de University of Exeter ontdekten dat mensen die zich onderdompelen in een 360-graden Virtual Reality-natuurvideo, in dit geval de watervallen van Oregon, beduidend minder pijn voelden dan mensen die naar dezelfde scène keken op een gewoon tv-scherm. Dit hield ook nog eens minstens vijf minuten aan nadat ze de VR-headset weer hadden afgezet. Het effect is volgens de wetenschappers vergelijkbaar met dat van een pijnstiller.
De helende werking van de (VR-)natuur
Langdurige of chronische pijn is erg moeilijk te behandelen, maar er lijkt dus nu een simpele oplossing. “We zien steeds meer bewijs dat de natuur kortdurende pijn kan verlichten”, zegt hoofdonderzoeker Sam Hughes. “Maar er was nog weinig bekend over het effect van natuurervaringen op langdurige pijn. Bijkomend probleem is dat een wandeling in de buitenlucht niet altijd mogelijk is voor mensen met gezondheidsproblemen.” Daarom liet het team een aantal gezonde vrijwilligers op kunstmatige wijze pijn ervaren via kleine elektrische schokken op de onderarm. Tijdens het eerste bezoek kregen de deelnemers 50 minuten lang schokken zonder dat er natuurbeelden op hun netvlies werden geprojecteerd. Dit resulteerde in een pijngevoeligheid die sterk lijkt op wat mensen met zenuwpijn dagelijks moeten doormaken.
Tijdens het tweede bezoek kregen de deelnemers dezelfde schokken, met het verschil dat ze nu wél via een VR-bril werden ondergedompeld in een rustgevend natuurdecor. Tot verrassing van de onderzoekers nam de pijngevoeligheid enorm af en verspreidde het vervelende gevoel zich minder over de huid. Later testten ze ook een standaard 2D-video waarbij dezelfde natuurscène werd afgedraaid, maar dat had nauwelijks effect op het pijnniveau.
Hoe echter het voelt, hoe beter het werkt
Een cruciale factor bleek het gevoel van aanwezigheid: hoe meer de proefpersonen het idee hadden écht in de natuur te zijn, hoe sterker het pijnverlichtende effect. Dit bleek ook duidelijk uit de MRI-scans. Mensen met een sterkere netwerkactiviteit in de hersengebieden die pijn reguleren, voelden minder pijn. “Dat laat zien dat VR-natuur ook echt iets verandert in de manier waarop pijnprikkels in het brein worden verwerkt”, concludeert Hughes.
Volgens onderzoeker Sonia Medina schuilt de kracht van VR in de beleving. “We denken dat VR zo effectief is omdat het zo meeslepend is. Het geeft je echt het gevoel dat je in de natuur bent. En dat gevoel, die aanwezigheid, lijkt ook bepalend voor hoe goed het werkt.” Ze hoopt dat dit soort natuurervaringen in de toekomst standaard worden ingezet op plekken waar mensen lijden aan langdurige pijn, zoals in ziekenhuizen en verzorgingstehuizen.
Pijnsysteem resetten
De groep deelnemers aan het onderzoek is relatief klein (29 mensen), maar door de geweldige uitkomsten geeft de studie een aantal veelbelovende aanknopingspunten voor verdere toepassingen van VR in de zorg. Het onderzoek laat zien dat technologie zoals virtual reality niet alleen leuk is voor games, maar ook echt medische waarde kan hebben. “We laten zien dat virtuele natuurervaringen het pijnsysteem van het brein kunnen helpen resetten. En dat opent deuren naar nieuwe, meer natuurlijke vormen van pijnverlichting”, besluit Hughes.
