Nieuw onderzoek laat zien dat oude naalden voor veel verschillende doeleinden werden gebruikt: van het naaien van kleding tot aan het verlenen van gezondheidszorg.
Wetenschappers denken al langer dat de uitvinding van de naald een grote stap vooruit was in de menselijke geschiedenis: met naalden en priemen konden mensen dierenhuiden en leer beter bewerken en kleding maken die goed aansloot op het lichaam. Zulke kleding was waarschijnlijk onmisbaar voor het leven in ijskoude gebieden.
Echter was dat idee lange tijd moeilijk te bewijzen. Archeologen vonden wel naalden en priemen terug, maar konden niet altijd met zekerheid zeggen waarvoor die precies waren gebruikt. Want werden ze alleen gebruikt voor het maken van warme kleding, of hadden ze ook andere functies? Een nieuwe studie van McKenna Litynski van de University of Wyoming en haar collega’s geeft nu een duidelijker antwoord op die vragen. Het onderzoek is te vinden PLOS One.
Inheemse groepen
De onderzoekers probeerden die vragen te beantwoorden door te kijken naar hoe (modernere) inheemse groepen gebruik maken van naalden en priemen. Daarom bekeken ze honderden beschrijvingen van inheemse groepen in Noord-Amerika uit de achttiende, negentiende en twintigste eeuw. In die verslagen stond welke gereedschappen mensen gebruikten en waarvoor. Op die manier konden de onderzoekers nagaan hoe vaak naalden en priemen werden genoemd en in welke situaties dat gebeurde. Daarna vergeleken ze die informatie met het klimaat in de gebieden waar deze groepen leefden.
Leestip: Het universele oergereedschap: 2,75 miljoen jaar oude werktuigen markeren begin van slimme mens
De uitkomst van het onderzoek komt overeen met wat veel onderzoekers al vermoedden. Het maken van kleding bleek de meest voorkomende activiteit waarbij naalden en priemen werden gebruikt. Ook zagen de onderzoekers dat deze gereedschappen relatief vaker werden gebruikt in koudere gebieden. De studie geeft daarmee steun aan het idee dat naalden en priemen vroeger mogelijk ook een belangrijke rol speelden door ervoor te zorgen dat mensen konden overleven in koudere delen van de wereld.
Het onderzoek laat echter ook iets anders zien: naalden en priemen werden voor veel meer doeleinden gebruikt. Zo blijkt uit het onderzoek dat ze ook regelmatig werden gebruikt voor het hechten van wonden en tijdens het vissen. Ook werden ze vaak gebruikt om iemand te tatoeëren, voor het vlechten van mandjes en tijdens ceremoniële handelingen. Met andere woorden: de gereedschappen werden in de praktijk heel verschillend gebruikt.
De geschiedenis van menselijke innovatie
De resultaten zijn daardoor interessant voor archeologen, omdat ze laten zien hoeveel een opgegraven naald of priem kan zeggen over hoe mensen vroeger leefden. Het waren dus niet alleen praktische gereedschappen, maar ook voorwerpen die vaak een belangrijke rol speelden tijdens culturele uitingen.
Daarnaast laat de vondst van een naald of priem zien hoe vakkundig mensen vroeger waren. Een naald lijkt misschien klein en onopvallend, maar achter zo’n stuk gereedschap zit veel kennis. Iemand moest weten welk materiaal geschikt was, hoe je een punt of oog maakte en hoe je huiden of andere materialen aan elkaar bevestigde. Dat vraagt om ervaring, planning en vakmanschap. In die zin laat de studie ook iets zien over het aanpassingsvermogen van mensen.
Hoofdonderzoeker Litynski laat weten: “Uiteindelijk zijn niet alleen de werktuigen zelf belangrijk, maar ook de mensen die deze voorwerpen in het verleden gebruikten. Door naalden en priemen vanuit verschillende invalshoeken te bestuderen kunnen archeologen laten zien hoe deze objecten de geschiedenis van vindingrijkheid, aanpassingsvermogen en culturele ontwikkeling kunnen onthullen.”
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Onze verre voorouders hadden een verrassend verfijnde keuken en Onze oudste voorouder heeft ook in Colorado geleefd . Of lees dit artikel: 40.000 jaar oude inkepingen blijken een hele vroege versie van een schrift te zijn .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
