In het Teylers Museum in het depot ligt het topje van de Mont Blanc, of in ieder geval het ex-topje. Diederik vertelt waarom dit best een belangrijk topje is.
Toch is juist dit ex-topje interessant. Niet alleen omdat het afkomstig is van de beroemdste berg van de Alpen, maar ook omdat het verhaal erachter raakt aan het ontstaan van het bergbeklimmen én aan een belangrijke aanwijzing voor ijstijden.
Waarom zou je een berg beklimmen?
Tegenwoordig kijken we niet vreemd op van mensen die bergen beklimmen. Maar dat was lang niet vanzelfsprekend. Het grootste deel van de menselijke geschiedenis werden bergen vooral gezien als onherbergzame plekken. Er groeide weinig, het weer was er slecht en je kon er doodgaan. Waarom zou je daar vrijwillig naartoe gaan?
Leestip: Deze mysterieuze berg op dwergplaneet Ceres is hoger dan de Mont Blanc
In de 18e eeuw begon dat langzaam te veranderen. Een belangrijke rol daarin speelde Horace-Bénédict de Saussure, een bijzondere, aristocratische Zwitser die vond dat bergen juist beklommen moesten worden. Niet voor de sport, maar voor de wetenschap.
Met wijn, matrasje en meetinstrumenten de berg op
De Saussure loofde in 1760 een geldbedrag uit voor degene die als eerste de Mont Blanc zou beklimmen. Een jaar na die eerste beklimming, in 1787, ging hij zelf naar boven. En dat deed hij geheel in 18e-eeuwse aristocratische stijl.
Iemand droeg zijn wijn. Iemand anders nam zijn matrasje mee, want zomaar op stenen slapen was natuurlijk geen optie. Ook nam hij zestig verschillende meetinstrumenten mee, waarvan hij er zelf meerdere had bedacht.
Een van die instrumenten was een elektroscoop. Daarmee kon hij elektrische lading in de lucht meten, bijvoorbeeld bij bliksem. In het instrument zaten kleine vlierpitjes aan draadjes. Hoe verder die uit elkaar gingen staan, hoe meer elektrische lading er in de lucht aanwezig was.
Stenen op de verkeerde plek
Met dit soort instrumenten deed De Saussure onderzoek naar onder meer luchtvochtigheid en de blauwheid van de lucht. Maar onderweg viel hem nog iets anders op: sommige stenen lagen niet waar je ze zou verwachten.
Hij zag grote granietblokken in kalkstenen dalen. Hoe waren die daar terechtgekomen? De Saussure bedacht dat ijs die stenen misschien had vervoerd. Dat werd een belangrijke aanwijzing dat het klimaat vroeger anders was geweest en dat gletsjers ooit groter waren.
Oftewel: een stap richting het concept van de ijstijd.
En zo vertelt dat kleine stukje steen uit het Teylers Museum een veel groter verhaal.
