Een grote studie bij meer dan 230.000 gezinnen toont aan dat de sociaaleconomische positie van ouders een sterkere band heeft met de gezondheid van kinderen dan rookgedrag, alcoholgebruik of cafeïneconsumptie tijdens de zwangerschap. Dat betekent overigens niet dat je zomaar een sigaretje kan opsteken.
Wanneer een vrouw zwanger is, regent het adviezen. Stop met roken. Drink geen alcohol. Pas op met koffie. Dat zijn stuk voor stuk goede adviezen (behalve misschien dat over koffie): er is veel bewijs dat bepaalde middelen schadelijk zijn voor ongeboren kinderen. Maar uit een nieuwe studie blijkt dat we misschien de allerbelangrijkste factor over het hoofd zien.
Vier cohortstudies, één conclusie
Onderzoekers van de universiteiten van Exeter en Bristol, samen met collega’s uit Noorwegen en Bradford, hebben gegevens uit vier langlopende bevolkingsstudies in het Verenigd Koninkrijk en Noorwegen gecombineerd. In totaal volgden ze meer dan 230.000 gezinnen.
Ze onderzochten of het rookgedrag, alcoholgebruik en de cafeïneconsumptie van beide ouders verband hielden met 72 verschillende gezondheidsuitkomsten bij kinderen tot en met elf jaar. Het ging onder meer om lichaamsgewicht, cognitieve ontwikkeling, gedragsproblemen, bloeddruk en allergieën.
Daarnaast bekeken ze ook iets heel anders: de sociaaleconomische positie van het gezin. Oftewel: het opleidingsniveau en het beroep van de ouders, een grove maat voor hoeveel middelen een gezin ter beschikking heeft.
Een groot misverstand
Van alle statistische analyses die de onderzoekers uitvoerden, was er bij slechts een klein deel een duidelijk en betekenisvol verband tussen ouderlijk gedrag en kindergezondheid. Dat was het geval in zes procent van de analyses bij roken, drie procent bij alcohol en nog geen half procent bij cafeïne.
Bij de sociaaleconomische positie sprong het aandeel naar vijftien procent. Gezinnen in de laagste sociaaleconomische groep zagen bij hun kinderen vaker hogere BMI-waarden, meer gedragsproblemen en slechtere cognitieve uitkomsten, ongeacht of de ouders rookten of dronken.
Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!
Niet alleen moeders
Een ander belangrijk punt: de studie nam niet alleen moeders onder de loep, maar ook hun partners. Traditioneel richt het onderzoek naar prenatale invloeden zich bijna uitsluitend op de moeder, vanuit de logische gedachte dat haar lichaam de directe omgeving vormt waarin het ongeboren kind zich ontwikkelt. De onderzoekers ontdekten echter dat de effecten van leefstijlgewoonten bij moeders en partners vaak vergelijkbaar waren. In de helft van de gevallen was het effect bij de moeder iets groter, in de andere helft bij de partner.
Als een gewoonte van de partner dezelfde statistische uitkomst oplevert als diezelfde gewoonte bij de moeder, dan is er waarschijnlijk meer aan de hand dan een rechtstreeks biologisch effect via de baarmoeder, zo redeneren de onderzoekers.
Roken is de uitzondering
Dat wil helemaal niet zeggen dat leefstijlgedrag er helemaal niet toe doet. De onderzoekers vonden overtuigend bewijs dat roken door de moeder tijdens de zwangerschap samenhangt met een lager geboortegewicht, een hoger BMI op latere leeftijd en meer gedragsproblemen bij kinderen. Bij partners hing roken samen met een hoger BMI bij het kind en moeilijkheden in de sociale communicatie. Maar zelf bij roken waren de verbanden met een lage sociaaleconomische positie vaak minstens zo sterk, zo niet sterker.
Kanttekeningen
De onderzoekers zeggen dat hun studie enkele beperkingen kent. De deelnemers waren grotendeels wit en woonden in West-Europa. Of de bevindingen ook opgaan voor andere bevolkingsgroepen en regio’s is nog niet duidelijk. Er waren ook niet voor elke analyse evenveel gegevens beschikbaar, waardoor sommige uitkomsten op kleinere groepen berusten.
Desondanks is de schaal van het onderzoek groot en de consistentie van de resultaten over vier verschillende cohortstudies heen maakt de conclusies sterk.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Hoge dosis vitamine D tijdens zwangerschap blijkt gelinkt aan beter geheugen bij kinderen en Vaders gezondheid drukt verrassend groot stempel op zwangerschap en gezondheid baby. Of lees dit artikel: Te vroeg geboren, toch een goed leven: wat 34 jaar onderzoek ons leert over premature baby’s.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
