Het lawaai van motorboten kan jonge rifvissen kleiner maken en hun kans verkleinen om op tijd voor roofdieren te vluchten.
Een nieuw onderzoek laat zien dat het lawaai van motorboten grote gevolgen kan hebben voor jonge rifvissen: vissen die tijdens hun vroege ontwikkeling veel lawaai hoorden groeiden minder goed en reageerden slechter op een nagebootste aanval van een roofdier. Het onderzoek is te vinden in Environmental Pollution.
Langdurig effect
Onderzoekers van de of University of Exeter, University Bristol en James Cook University onderzochten zwaluwstaartjuffertjes (Acanthochromis polyacanthus). Deze rifvis leeft onder meer bij het Groot Barrièrerif in Australië. De onderzoekers wilden weten of het lawaai van een motorboot ze alleen op het moment zelf stoort, of dat de gevolgen langer zichtbaar blijven.
Daarvoor lieten ze de vissen tijdens verschillende fasen van hun ontwikkeling twee soorten geluid horen: de natuurlijke geluiden van een koraalrif of opnames van motorboten. Sommige vissen hoorden zowel voor als na het uitkomen bootgeluiden. Andere dieren kregen alleen tijdens een van die levensfasen bootgeluiden te horen. Een vierde groep hoorde alleen natuurlijke geluiden.
Na het uitkomen werden de jonge vissen nog 41 dagen aan het geluid blootgesteld. Daarna testten de onderzoekers hoe goed de dieren op gevaar reageerden. Belangrijk daarbij is dat tijdens die test zelf geen opnames werden afgespeeld. De onderzoekers keken dus niet naar het effect van tijdelijke afleidingen, maar naar eventuele langdurige effecten.
C-vorm
Om een aanval van een roofdier na te bootsen lieten de onderzoekers plotseling een gewicht op het water vallen. Een zwaluwstaartjuffertje reageert normaal met een snelle schrikbeweging. Het dier buigt zijn lichaam in een C-vorm en schiet daarna weg van het gevaar. Met een hogesnelheidscamera konden de onderzoekers precies volgen wat de vissen deden.
Bij de vissen die zowel voor als na het uitkomen naar bootgeluiden hadden geluisterd ging dat opvallend vaak mis: van deze vissen reageerde 68 procent op de nagebootste aanval. In de andere groepen, die wel natuurlijke rifgeluiden hadden gehoord, lag dat rond de 80 procent of hoger. Maar nog opvallender was de vluchtrichting: van de vissen die wel reageerden zwom 40 procent juist richting het gevaar. Bij de andere groepen lag dat aandeel rond de 16 tot 18 procent.
Leestip: Hoe happen en schrapen duizenden rifvissoorten hielp ontstaan
“Onze resultaten laten zien dat het lawaai van motorboten de ontwikkeling van een vis kan beïnvloeden,” zegt onderzoeker Sophie Nedelec van de University of Exeter. “Zo raakt bijvoorbeeld hun vluchtreactie verstoort. Dat gebeurt zelfs wanneer die vlucht plaatsvindt tijdens relatief rustige omstandigheden.”
Ook de onderlinge lengte van de vissen bleek te verschillen. Jonge vissen die na het uitkomen naar het lawaai van een motorboot moesten luisteren werden gemiddeld 7 procent korter dan de vissen die na het uitkomen naar natuurlijke geluiden mocht luisteren.
Groeiachterstand
De onderzoekers weten nog niet precies waardoor die groeiachterstand ontstaat. Wel hebben ze een aantal mogelijke verklaringen. Zo denken ze dat het mogelijk te maken heeft met stress: als een dier langdurig stress ervaart kan het uiteindelijk veel energie gebruiken om met die stress om te gaan. Daardoor blijft mogelijk minder energie over voor het groeien.
Nedelec wijst daarnaast op een andere mogelijke verklaring. “Uit eerder onderzoek weten we dat het lawaai van motorboten het zorggedrag van ouders beïnvloedt,” zegt ze. “Daarbij hoort ook het waaieren van water langs de eitjes, waardoor die voldoende zuurstof krijgen. Dat gedrag hangt samen met hun overlevingskans en hoe ze later opgroeien.”
Dat is relevant omdat zowel lichaamsgrootte als vluchtgedrag belangrijk zijn voor de overlevingskans van jonge vissen. Een kleiner dier kan kwetsbaarder zijn voor roofdieren en mogelijk minder goed concurreren om voedsel. Een vis die te laat reageert of zelfs in de richting van een roofdier zwemt loopt vanzelfsprekend meer risico.
De onderzoekers plaatsen wel een belangrijke kanttekening bij het onderzoek: het experiment vond plaats in aquaria. Geluid gedraagt zich in een tank anders dan op een echt koraalrif: in een tank kunnen geluiden weerkaatsen tegen de wanden waardoor ze in sommige gevallen zelfs luider kunnen worden dan de oorspronkelijke opnames. Vanwege die kanttekening kan het onderzoek niet precies laten zien hoeveel geluid nodig is om in het wild hetzelfde effect te veroorzaken.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Deze rifvissen veranderen hun lichaam afhankelijk van waar ze opgroeien en Kleine rifvissen zoeken soms bewust de beschutting van kokerwormen op . Of lees dit artikel: Last van slapeloze nachten? Rifvissen ook: ze hebben steeds vaker last van lichtvervuiling .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
