Sinds het einde van de jaren tachtig is het aantal doden door extreme weersomstandigheden hard toegenomen. Maar overstromingen, stormen en hoge temperaturen hebben niet overal meer levens geëist.
Dat blijkt uit een nieuwe analyse van bijna vier decennia rampendata. Het opvallende: waar het dodental in sommige regio’s stijgt, zijn elders juist honderdduizenden levens gespaard.
Azië bovenaan de lijst
De studie is van de hand van B.B. Cael, geofysicus aan de University of Chicago. Hij dook in de Emergency Events Database, een openbaar register van rampen wereldwijd, en legde de lat bewust hoog. Alleen klimaatgerelateerde rampen met minimaal dertig doden kwamen in aanmerking, in de periode 1988–2024. Daarmee vangt hij het overgrote deel van alle sterfgevallen en zeldzame, maar extreem dodelijke gebeurtenissen blijven goed zichtbaar.
Na strenge filtering bleef een dataset over van 1974 rampen: 300 hitte- en koudegolven, 1088 overstromingen en 586 stormen. Samen waren die goed voor bijna 941.000 doden. Azië voert de lijst aan met veruit de meeste extreme klimaatomstandigheden, gevolgd door Afrika, Europa, Latijns-Amerika en Noord-Amerika.
Om trends te ontdekken, gebruikte Cael een bekende statistische methode die vaak wordt ingezet om extremen te analyseren, denk aan orkaanschade of uitzonderlijke neerslag. Daarmee kon hij per continent en per ramptype bepalen of gebeurtenissen in de loop der tijd dodelijker zijn geworden.
Beter aanpassingsvermogen
Het meest hoopvolle resultaat komt uit Azië. Overstromingen en stormen zijn daar niet zeldzamer geworden, maar wel minder dodelijk. Dankzij verbeterde waarschuwingssystemen, infrastructuur en rampenrespons zijn tussen 1988 en 2024 naar schatting zo’n 350.000 levens gered. In relatieve termen betekent dit een daling van ongeveer 40 procent in sterfte door overstromingen en stormen, ondanks bevolkingsgroei en zonder zelfs rekening te houden met intensere neerslag door klimaatverandering.
Dat maakt de uitkomst des te indrukwekkender. Cael noemt de cijfers zelf “verrassend hoog”, maar benadrukt dat dit niets afdoet aan de risico’s: klimaatverandering blijft ook in Azië een enorme uitdaging.
Afrika is complex
In Afrika is het beeld complexer. Dodelijke overstromingen lijken er frequenter te worden, mede door bevolkingsgroei in kwetsbare gebieden. Maar er is één gebeurtenis die het beeld sterk kleurt: storm Daniel, die in september 2023 de Middellandse Zee trof. In Libië bezweken dammen bij Derna met catastrofale overstromingen tot gevolg. Alleen al deze storm kostte ruim 13.000 mensen het leven en veroorzaakte voor tientallen miljarden euro’s schade. Haal je Daniel uit de statistiek, dan verdwijnt de stijgende trend, een aanwijzing dat het hier om een uitzonderlijke, eens-in-de-tweehonderd-jaar-ramp ging.
Europa laat juist een zorgwekkende ontwikkeling zien. Hittegolven worden er steeds dodelijker. Waar sterfte vroeger vooral in herfst en winter viel, verschuift die nu naar lente en zomer. Dat komt niet doordat er meer Europeanen zijn blootgesteld – de bevolking groeide sinds 1988 met minder dan 4 procent – maar doordat hete zomers frequenter worden en koude periodes afnemen. In Noord- en Zuid-Amerika waren er geen statistisch significante trends.
De grote les: klimaatverandering vergroot de dreiging van extreem weer, maar menselijk handelen maakt het verschil. Als het lukt om regio’s aan te passen aan extreme omstandigheden door bijvoorbeeld hogere dijken te bouwen, mensen eerder te waarschuwen of sneller te evacueren, kun je vele levens redden.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook De kans op een hittegolf is nu 200 keer groter dan vroeger. En deze bedrijven zijn verantwoordelijk en In de afgelopen 20 jaar hebben Europeanen zich beter aan kou aangepast dan aan hitte. En laat dat nou net slecht uitkomen. Of lees dit artikel: Klimaat verandert in de bergen veel heftiger dan elders: mogelijk probleem voor miljarden mensen.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
