Terwijl wij gebukt gingen onder de coronacrisis, legden in het grootste tropische wetland ter wereld ongekend veel dieren, waaronder vogels, primaten en jaguars, het loodje.

In Brazilië woeden niet alleen geregeld in het Amazoneregenwoud enorme branden, ook in de Pantanal – het grootste tropische wetland ter wereld – was het vorig jaar raak. Het gebied werd zelfs geteisterd door de grootste branden ooit. Nu, een jaar later, maken onderzoekers de balans op. En daaruit blijkt dat de immense branden die in het Braziliaanse drasland woedden, het leven van bijna 17 miljoen (!) gewervelden heeft gekost.

Branden
Het ging er vorig jaar heftig aan toe. Terwijl de rest van de wereld even iets anders aan het hoofd had, stonden er tussen januari en november 2020 enorme gebieden in de Pantanal in lichterlaaie. Alleen al in september werden er in de Pantanal 8106 branden geteld: 35 procent meer dan in de recordmaand augustus 2005, toen er 5993 branden werden geteld. De desastreuse branden van 2020 veroorzaakten enorme schade aan het anders zo prachtige tropische wetland.

Uitzicht over het drasland van Pantanal na de bosbrand. Let op de rook die het gehele gebied bedekt. Afbeelding: CENAP-ICMBio

Hoewel er in de Pantanal doorgaans minder branden woeden dan in het Amazoneregenwoud, zijn de gevolgen ervan niet minder ernstig. Omdat het hier om een bossavanne en moerasgebied in het droge seizoen gaat, waren de branden zelfs veel groter: alleen al door één brand, gesticht op slechts 9 boerderijen, ging 141.000 hectare in vlammen op. In totaal is in de Pantanal in 2020 3,4 miljoen hectare verbrand: een gebied vergelijkbaar met de grootte van heel Nederland.

Dat deze branden verstrekkende gevolgen moeten hebben gehad, wisten wetenschappers zeker. Maar wat is die catastrofale impact precies geweest? In een nieuwe studie besloten de onderzoekers de bittere waarheid aan het licht te brengen en het aantal dieren dat door de bosbranden om het leven is gekomen, in kaart te brengen.

Studie
De onderzoekers telden in de onmiddellijke nasleep van de branden de karkassen die in verschillende afgebrande gebieden verspreid lagen. In totaal baanden ze zich een weg door een gebied van bijna 115 kilometer groot. De onderzoekers troffen hier 302 karkassen aan. In de meeste gevallen slaagden ze er zelfs nog in te achterhalen om welke soort het precies ging. Vervolgens schaalden ze de aantallen op om op die manier een goed beeld te krijgen van hoeveel dieren er in totaal tijdens de vernietigende branden in de Pantanal zijn gesneuveld.

Wetenschapper die een overleden dier onderzoekt. Afbeelding: CENAP-ICMBio

Het gaat om flinke aantallen, zo schrijven de onderzoekers. Want uit de resultaten blijkt dat er ongeveer 17 miljoen gewervelde dieren tijdens de branden het loodje hebben gelegd. Het gaat dan om zowel 13.206.700 tot 18.811.300 kleine gewervelde dieren – zoals hagedissen, vogels en knaagdieren – als om 691.090 tot 1.196.570 middelgrote tot grote gewervelden. Denk in dat geval aan onder andere hoefdieren en primaten. De onderzoekers gaan er daarnaast vanuit dat ook jaguars, poema’s en tapirs niet aan de branden wisten te ontkomen.

Verlies van leefgebied
Hoewel het natuurlijk al vreselijk is dat er zoveel onschuldige dieren direct door de bosbranden om het leven zijn gekomen, waarschuwen de onderzoekers dat hun schatting mogelijk niet eens de volledige impact weerspiegelt. Het team stelt namelijk dat de branden tevens hebben geleid tot verlies van leefgebied. En ook dit kan veel dierenlevens hebben geëist.

Al met al laat de studie zien hoe extreem vernietigend bosbranden kunnen zijn. Niet alleen gaat er uniek gebied verloren, ook de talloze soorten die de Pantanal hun thuis noemen, kwamen in het gedrang. Volgens de onderzoekers benadrukt de studie dan ook dat we er alles aan zouden moeten doen om toekomstige desastreuse rampen te voorkomen.