Het cliché is hardnekkig: mannen praten niet over hun gevoelens, gaan liever een potje voetbal kijken en mompelen wat: alles goed? Ja alles goed. Vrouwen storten daarentegen hun hart uit bij elkaar en bespreken nachtenlang hun zielenroerselen. De wetenschap bevestigde dat beeld. Er is zelfs een term voor: de gender friendship gap. En toch ligt het genuanceerder.
Deze vriendschapskloof kun je omschrijven als een structureel verschil tussen mannen- en vrouwenvriendschappen, waarbij het contact tussen mannen minder hecht en emotioneel ondersteunend is dan bij vrouwen. Maar nieuw onderzoek gooit een flinke steen in de vijver. De kloof blijkt minder universeel dan gedacht en misschien zelfs een kwestie van perspectief.
De mythe van de mannelijke afstandelijkheid
Veel studies naar vriendschap zijn gebaseerd op opvallend vergelijkbare groepen: overwegend witte mannen uit de middenklasse. Dat lijkt misschien een detail, maar het kan het hele beeld vertekenen. Onderzoeker Emily C. Fox besloot daarom verder te kijken en stelde een simpele maar belangrijke vraag: geldt die vermeende kloof eigenlijk wel voor iedereen?
Haar uitgangspunt was dat sociale context ertoe doet. Culturele normen, ervaringen van marginalisatie en de manier waarop gemeenschappen relaties vormgeven, kunnen allemaal invloed hebben op hoe mensen vriendschappen beleven. Misschien is de kloof dus geen universeel gegeven, maar een weerspiegeling van specifieke sociale omstandigheden.
Wat data laten zien
Voor haar analyse gebruikte Fox gegevens uit een grootschalige Amerikaanse studie die jongeren over langere tijd volgt. Ze richtte zich op 1765 deelnemers tussen de 18 en 21 jaar, afkomstig uit zwarte, latino en witte groepen. Allemaal benoemden ze een beste vriend die geen partner of familielid was. De deelnemers gaven hun vriendschap een cijfer van 0 tot 10. Daarnaast werd gekeken naar hoe vaak ze contact hadden, waar ze over spraken en hoe vaak ze steun zochten of gaven, zowel emotioneel (zoals praten over relaties) als praktisch (zoals advies over studie of werk).
Op het eerste gezicht leek alles het bekende verhaal te bevestigen: vrouwen voelden zich gemiddeld meer verbonden met hun beste vriend dan mannen. Maar dat was niet het hele verhaal. Bij zwarte deelnemers bleek er namelijk nauwelijks verschil: mannen en vrouwen rapporteerden vergelijkbare niveaus van nabijheid. Bij latino’s was er een klein verschil, maar dat verdween zodra rekening werd gehouden met hoe vaak zij emotionele gesprekken voerden. En dan de witte deelnemers. Daar zat de grootste kloof en die bleef bestaan, zelfs nadat communicatiepatronen waren meegenomen. Witte mannen voelden zich duidelijk minder verbonden met hun beste vriend dan witte vrouwen.
Het draait om de context
Wat deze studie vooral blootlegt, is hoe sterk context onze relaties vormgeeft. Emotionele steun, zoals praten over persoonlijke zaken of advies vragen, bleek voor iedereen belangrijk. Hoe vaker mensen dat deden, hoe hechter de vriendschap. Dat gold ongeacht achtergrond. Maar andere factoren werkten anders per groep. Zo bleek de sociaaleconomische achtergrond een kleine maar betekenisvolle rol te spelen bij witte deelnemers: wie uit een meer bevoorrechte omgeving kwam, rapporteerde iets minder hechte vriendschappen.
Opvallend genoeg maakten overeenkomsten tussen vrienden, zoals dezelfde gender- of etnische achtergrond, niet overal hetzelfde verschil. Wat een vriendschap sterk maakt, blijkt dus geen vast recept, maar een mix van omstandigheden.
Geen universele wet
Er zijn overigens wel beperkingen aan het onderzoek. De studie keek alleen naar jongvolwassenen en kon niet alle etnische groepen meenemen vanwege beperkte data. Toch is de boodschap duidelijk: de gender friendship gap is geen universele wet.
Misschien moeten we het cliché dus herzien. Niet alle mannen zijn emotioneel gereserveerd in hun vriendschappen. In veel gevallen zijn hun relaties net zo hecht en ondersteunend als die van vrouwen. Wat we vaak zien als een verschil tussen mannen en vrouwen, blijkt eerder een verschil binnen specifieke sociale groepen.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Heb je vaak nostalgische buien? Dat helpt je vriendschappen sterker te maken en Waarom de vriendschappen in je jeugd zo ontzettend belangrijk zijn voor later. Of lees dit artikel: Vriendschap is mogelijk goed voor je darmflora: sociale afspraken als oppepper voor je gezondheid?
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
