Een warmer klimaat lijkt ervoor te zorgen dat guldenroedesoorten nog dominanter worden.
Klimaatverandering is voor veel planten slecht nieuws. Toch kan een warmer klimaat sommige soorten juist in de kaart spelen. Dat blijkt uit nieuw onderzoek naar de hoge guldenroede, een plant die in Noord-Amerika veel voorkomt en in velden en bermen vaak het landschap volledig overneemt. Het onderzoek is te vinden in Oecologia.
Tumorachtige verdikkingen
De onderzoekers keken naar de zogenoemde ‘galls’ die te vinden zijn op sommige stengels. Dat zijn tumorachtige verdikkingen die ontstaan als reactie op bepaalde insecten. In dit geval gaat het om de goldenrod bunch gall midge, een klein vliegje dat zijn eitjes legt in de bladknoppen van de plant. Daardoor groeit de plant anders dan normaal en ontstaat een dichte tros bladeren waarin de larve veilig kan opgroeien.
Teamlid Emily Parker legt uit: “Het insect zet de plant er eigenlijk toe aan om een soort van kraamkamer te maken rondom de opgroeiende jongen. Dat kost de plant normaal gesproken veel energie. Voedingsstoffen gaan dan niet meer volledig naar de groei van de plant, maar ook naar het onderhouden van de kraamkamer van het insect.”
Leestip: Stadsjungle blijkt snelkookpan voor evolutie: planten passen zich razendsnel aan
Uit het onderzoek blijkt dat zulke insecten guldenroede onder normale omstandigheden onder controle kunnen houden. Stengels met zulke knobbels worden duidelijk korter en produceren vaak ook minder zaden. De zaden die wel gevormd worden zijn vaak duidelijk kleiner. Daardoor blijft de verspreiding van de agressieve plant enigszins beperkt.
Echter blijkt uit het onderzoek iets verrassends: onder warmere omstandigheden haalden planten met zulke knobbels hun groeiachterstand in. In sommige gevallen deden ze het zelfs beter dan planten zonder galls. Zo werden aangetaste planten onder warmere omstandigheden zwaarder en werden ze soms zelfs langer dan niet-aangetaste planten.
Verschillende weersomstandigheden
Voor het onderzoek voerden wetenschappers van Michigan State University twee jaar lang een veldexperiment uit in het zuidwesten van de Amerikaanse staat Michigan. Op graslandpercelen bootsten ze vier situaties na: normale omstandigheden, extra warmte, extra droogte en een combinatie van extra warmte en droogte.
Om droogte na te bootsen plaatsten ze doorzichtige daken boven sommige percelen zodat regen de planten niet bereikte. Voor opwarming gebruikten ze open constructies met plastic wanden die warmte vasthielden. Daarna vergeleken ze guldenroedeplanten met en zonder ´galls´. Ze maten onder meer de hoogte van de stengels, de biomassa en de hoeveelheid zaden. Ook bekeken ze de bulten zelf: het gewicht en de grootte van de interne kamers.
Het beeld dat daaruit naar voren komt is genuanceerd. Een hogere temperatuur hielp de plant op meerdere manieren, maar droogte bleef een probleem. Vooral de situatie waar alleen sprake is van droogte pakte slecht uit voor de plant. Dat laat zien dat klimaatverandering niet alleen maar goed of slecht uitpakt voor een plant. Het hangt sterk af van de combinatie van verschillende stressfactoren waar een plant mee te maken krijgt.
Opvallend genoeg leken de insecten zelf nauwelijks last te hebben van de verschillende geteste klimaatomstandigheden. De onderzoekers zagen geen duidelijke verschillen in de massa van de bulten, het aantal larvenkamers of de grootte daarvan. De plant reageerde dus sterker op de veranderende weersomstandigheden dan het insect, al denken de onderzoekers dat vervolgonderzoek nodig is om dat resultaat te bevestigen.
Dominante soorten
Guldenroedesoorten staan erom bekend dat ze heel snel terrein kunnen winnen. Dat doen ze niet zachtzinnig: ze maken stoffen aan die de groei van andere planten remmen. Ook kunnen ze zo lang worden dat ze andere planten volledig overwoekeren. Teamlid Kara Dobson zegt: “Je weet het meteen als er een guldenroedesoort in een gebied zit. Ze nemen echt het hele landschap over.”
Als een warmer klimaat ervoor zorgt dat deze plant minder wordt afgeremd kan dat grote gevolgen hebben voor complete ecosystemen. Andere plantensoorten kunnen dan nog verder in de verdrukking komen. Het onderzoek wijst er dus op dat klimaatverandering niet alleen ervoor zorgt dat kwetsbare soorten het zwaar krijgen, maar ook dat dominante soorten nog dominanter kunnen worden.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Onderzoek toont aan: heggen zijn veel effectiever dan bloemenstroken voor insecten en Als de permafrost instort, groeien er soms heel snel weer planten en soms duurt het een eeuw: hoe kan dat? . Of lees dit artikel: Dit gekke kleine plantje kan de opbrengst van tarwe en rijst mogelijk fors verbeteren .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
