Terwijl berichten over verblekend koraalrif en opwarmende oceanen elkaar in hoog tempo opvolgen, komt uit Oost-Afrika onverwacht positief nieuws. Voor de kust van Kenia bloeien koraalriffen die beter bestand lijken tegen klimaatverandering dan gedacht. Maar liefst een derde van al het wereldwijde koraal zou zelfs de opwarming kunnen doorstaan.
Onderzoekers van de Wildlife Conservation Society (WCS) en de Australische Macquarie University identificeerden wereldwijd zo’n 166.000 vierkante kilometer aan zogenoemde klimaatresistente riffen. Dat zijn riffen die een grotere kans hebben om extreme opwarming van de oceaan te overleven.
Een opvallend ander beeld
De bevindingen staan in schril contrast met eerdere prognoses van het klimaatpanel IPCC. Dat waarschuwde dat bij een mondiale temperatuurstijging van 1,5 graden Celsius tussen de 70 en 90 procent van de koraalriffen verloren kan gaan. Bij een opwarming van 2 graden zou zelfs 99 procent verdwijnen.
Volgens Stacy Jupiter, directeur mariene natuurbescherming bij WCS, laten de nieuwe modellen echter een hoopvoller scenario zien. “Onze modellen tonen een veel positievere toekomst voor koraalriffen. We voorspellen dat er wereldwijd veel klimaatresistente riffen zijn die op lange termijn kunnen blijven bestaan.”
Dat betekent overigens niet dat de problemen zijn opgelost. Slechts 28 procent van deze veerkrachtige riffen wordt momenteel actief beschermd.
Dit eiland laat zien hoe het kan
Op Wasini-Mkwiro, een idyllisch eiland ten zuiden van Mombasa, is te zien hoe lokale bescherming er in de praktijk uitziet. Hier werken bewoners dagelijks aan het behoud van hun mariene ecosysteem.
Vissers die terugkeren van zee leveren hun vangst in, waarna die zorgvuldig wordt gewogen, gemeten en geregistreerd. Andere leden van de lokale strandbeheerorganisatie houden toezicht op de wateren om overbevissing en destructieve vismethoden tegen te gaan. Daarnaast worden mangroven en zeewier aangeplant en afval uit de natuur verwijderd.
Volgens Edward Karanja van de Kenya Wildlife Service is dat geen liefdadigheid, maar een investering in de toekomst. “Wij willen dit ecosysteem zo onaangetast mogelijk houden, omdat we weten hoeveel voordelen het oplevert.” Toerisme en visserij vormen de economische ruggengraat van de regio.
Waarom sommige riffen sterker zijn dan andere
Koraalverbleking ontstaat als de watertemperatuur met 1 à 2 graden stijgt. Het koraal raakt daardoor gestrest en stoot de algen uit waarmee het samenleeft. Het resultaat: spierwitte riffen die vaak afsterven als de hitte aanhoudt.
Toch blijkt de werkelijkheid complexer dan gedacht. Sommige riffen bevinden zich van nature op koelere plekken. Andere koralen hebben zich in de loop van de evolutie aangepast aan hogere temperaturen. Weer andere riffen herstellen simpelweg veel sneller na een hittegolf. “De manier waarop koralen reageren op warmte blijkt genuanceerder dan we eerder aannamen”, zegt Jupiter.
Kenia profiteert daarbij van een relatief groot gebied met van nature veerkrachtige riffen. Dat herstelvermogen werd zichtbaar na de grote verbleking van 2024. De koraalbedekking in het onderzochte gebied nam toen af van 44 naar 27 procent. Normaal gesproken zouden de alarmbellen afgaan. Maar binnen één jaar was de bedekking alweer gestegen naar 40 procent.
Vijftig klimaatresistente riffen
De studie bouwt voort op baanbrekend onderzoek uit 2018, waarin vijftig klimaatresistente riffen werden geïdentificeerd. Dankzij nieuwe analysetechnieken konden onderzoekers nu een kaart maken die maar liefst 10.000 keer gedetailleerder is dan eerdere versies. Daardoor werd drie keer zoveel klimaatresistent koraal ontdekt als eerder bekend was.
Meer dan de helft van deze riffen bevindt zich in Australië, de Bahama’s, Cuba, Indonesië en de Filipijnen. Volgens hoofdonderzoeker Kyle Zawada zijn deze gebieden cruciaal. “Deze riffen kunnen fungeren als levende zaadbanken voor het herstel van grotere mariene ecosystemen.”
Goed nieuws, maar geen vrijbrief
Het onderzoek komt op een moment waarop massale verbleking steeds vaker voorkomt. In sommige regio’s lijkt het bijna een jaarlijks verschijnsel te worden. De mogelijke komst van een krachtige El Niño-periode kan de situatie verder verslechteren.
Juist daarom benadrukken onderzoekers dat het nieuwe optimisme niet mag worden verward met zelfgenoegzaamheid.
Lokale gemeenschappen kunnen de mondiale temperatuurstijging niet stoppen, zegt marien onderzoeker Jesse Kosgei van WCS. Maar ze kunnen wel directe bedreigingen aanpakken, zoals vervuiling en destructieve visserij. “We hebben goed nieuws over koraalriffen. Nu is het aan ons om ervoor te zorgen dat we deze veerkrachtige gebieden daadwerkelijk beschermen.”
Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
