De moessonregens in Azië zijn aan het veranderen. Hoe kan dat?
De gletsjers van High Mountain Asia verliezen jaarlijks meer dan 22 gigaton ijs – vergelijkbaar met bijna 9 miljoen olympische zwembaden. Onderzoekers van de University of Utah en Virginia Tech tonen nu aan dat niet alleen de opwarming van de aarde, maar ook verschuivingen in moessonregens en sneeuwval dit smeltproces versnellen. De studie is gepubliceerd in het blad IEEE Explore.
Kwetsbare gletsjers in het “Derde Poolgebied”
High Mountain Asia wordt ook wel het “Derde Poolgebied” genoemd omdat het de grootste voorraad gletsjerijs buiten de polen bevat. Het gebied voedt rivieren en meren die ruim 1,4 miljard mensen in Zuid- en Centraal-Azië voorzien van drinkwater, irrigatie en waterenergie. Maar wanneer deze gletsjers sneller terugtrekken staat niet alleen de lange termijn watervoorziening onder druk, maar nemen ook acute gevaren toe, zoals overstromingen en aardverschuivingen.
“Deze bevindingen benadrukken dat gletsjers die worden gedomineerd door de Zuid-Aziatische moesson, zoals de Centrale Himalaya, Westelijke Himalaya en Oostelijke Himalaya, bijzonder kwetsbaar zijn”, zegt Sonam Sherpa, universitair docent aan de University of Utah en hoofdauteur van de studie. Als de timing en intensiteit van de moesson blijven veranderen, kan dat het ijsverlies versnellen en de beschikbaarheid van water voor miljoenen mensen bedreigen.
Van sneeuw naar regen
Normaal gesproken groeien de hooggelegen gletsjers in de zomermaanden dankzij intensieve sneeuwval afkomstig uit de Zuid-Aziatische moesson. Maar door hogere temperaturen valt neerslag steeds vaker als regen in plaats van sneeuw. Dat heeft twee nadelige gevolgen: er wordt minder ijs ‘bijgeschreven’ en regen bevordert het smelten van het bestaande ijs. Volgens de onderzoekers ontstaat hierdoor een vicieuze cirkel. Niet alleen de hoeveelheid neerslag verandert maar ook de duur van het regenseizoen kan korter worden. En dat maakt de gletsjers nog kwetsbaarder – en in het verlengde daarvan de mensen in Zuidoost-Azië.
Cycli en risico’s
Met behulp van satellietdata van NASA’s GRACE-missie en hydrologische meetgegevens ontdekten de wetenschappers dat het smelten van de gletsjers zich herhaalt in cycli van 3 tot 4,5 en van 5 tot 8 jaar. Deze patronen hangen samen met natuurlijke schommelingen in het moessonklimaat.
“Als we vooruitkijken, zal een snellere terugtrekking van berggletsjers de belangrijkste bron van rivierafvoer verschuiven van gletsjersmelt naar regenval, waardoor het risico op droogtes in stroomafwaartse regio’s voor toekomstige generaties toeneemt”, zei Susanna Werth, universitair docent aan Virginia Tech en coauteur van de studie.
Het gevaar is niet alleen een geleidelijke afname van water voor landbouw en drinkvoorziening. Versnelde gletsjersmelt vergroot ook de kans op catastrofale uitbarstingen van gletsjermeren. Zulke plotselinge vloedgolven kunnen hele dorpen en infrastructuur wegvagen. “Dit risico gaat niet alleen over langdurige watertekorten, maar ook over directe bedreigingen voor levens en infrastructuur”, aldus Sherpa.
Oproep tot betere monitoring
De snelle veranderingen in het Himalayagebied vragen volgens de onderzoekers om betere monitoring. Dichtere netwerken van weerstations en nauwkeurigere metingen van sneeuw- en regenpatronen zijn nodig om de effecten op de watercyclus te begrijpen en landen voor te bereiden op de gevolgen. Want als gletsjers zich verder terugtrekken, zal de bijdrage van smeltwater aan de rivieren afnemen. Dat betekent dat regen steeds meer de hoofdmotor van de waterstromen wordt. En regenval is veel grilliger en minder betrouwbaar, wat toekomstige generaties blootstelt aan grotere risico’s op droogte en watertekorten.
