Er is al vaker over geschreven, maar twee nieuwe studies bevestigen de zorgwekkende trend: mensen onder de 50 krijgen steeds vaker kanker in het spijsverteringsstelsel. Vooral in de Verenigde Staten stijgt het aantal gevallen razendsnel.
Dat blijkt uit onderzoek van het Dana-Farber Cancer Institute. Dit is een van de meest vooraanstaande kankeronderzoekscentra ter wereld. Het instituut is verbonden aan Harvard Medical School en staat bekend om zijn baanbrekende onderzoek naar jongvolwassenen met kanker.
Schokkende cijfers
Uit hun overzichtsstudies blijkt dat niet alleen dikkedarmkanker, maar ook alvleesklierkanker, slokdarmkanker en maagkanker veel meer voorkomen bij jongere mensen. “Colorectale kanker is wereldwijd de meest voorkomende spijsverteringskanker bij jonge mensen en verantwoordelijk voor meer dan de helft van de gevallen”, vertelt onderzoeker Kimmie Ng. “Maar helaas nemen ook alvleesklier-, maag- en slokdarmkanker toe onder jonge volwassenen.”
De exacte cijfers komen uit een tweede studie van hetzelfde instituut: tussen 2010 en 2019 is het aantal gevallen van kanker in het spijsverteringsstelsel met bijna 15 procent gestegen bij mensen onder de 50. Het grootste aantal diagnoses komt nog steeds voor in de groep van 40 tot 49 jaar, maar de scherpste stijging is er in de jongste leeftijdscategorieën. Zo hebben mensen geboren in 1990 tweemaal zo veel kans op darmkanker en zelfs vier keer zo veel kans op endeldarmkanker als mensen geboren in 1950.
Uit Amerikaanse gegevens blijkt bovendien dat de kans op colorectale kanker bij jongeren van 15 tot 19 jaar in korte tijd meer dan verdrievoudigd is en bij 20- tot 24-jarigen bijna is verdubbeld. Relatief veel jonge vrouwen worden getroffen. “De stijging is verontrustend en onderstreept hoe dringend betere preventie en vroege opsporing nodig zijn”, zegt oncoloog Ng.
Screening
In de VS wordt aanbevolen om vanaf 45 jaar met screening te beginnen, maar in 2021 was nog geen een op de vijf Amerikanen tussen de 45 en 49 daadwerkelijk gescreend. “Screening is absoluut cruciaal”, zegt medeauteur Thejus Jayakrishnan. “We hebben overtuigend bewijs dat het levens redt, doordat het zowel het aantal nieuwe gevallen als het aantal sterfgevallen vermindert. Elke gemiste screening is een gemiste kans om kanker vroeg te ontdekken of zelfs te voorkomen door het weghalen van voorlopers.”
Risicofactoren
De risicofactoren voor de ziekte laten zich raden: we zitten te veel, eten te ongezond en zijn te dik. Roken en alcoholgebruik helpen ook niet mee. Daarnaast blijkt ook nog eens 15 tot 30 procent van de gevallen bij jonge mensen erfelijk. De onderzoekers benadrukken daarom het belang van genetisch testen bij elke jongvolwassene met een vorm van darmkanker. Dat helpt niet alleen bij het vaststellen van erfelijke risico’s binnen families, maar ook bij het kiezen van de juiste behandeling.
Volgens Ng zijn de twee overzichtsstudies “een oproep tot actie”. Ze vervolgt: “Er is dringend behoefte aan meer onderzoek naar de oorzaken van deze stijging. Vooral op het gebied van alvleesklier-, maag- en slokdarmkanker ontbreekt nog veel kennis. Deze samenvattende analyse van wat we wél weten, kan het bewustzijn vergroten. En dat is hard nodig, want als groep zijn spijsverteringskankers verantwoordelijk voor een aanzienlijk deel van de kankergerelateerde sterfgevallen onder jonge volwassenen, zowel in de VS als wereldwijd.”
De cijfers in Nederland
In Nederland bevestigen recente cijfers de wereldwijde trend. Het aantal nieuwe darmkankerpatiënten jonger dan 50 jaar is toegenomen van 6,3 per 100.000 levensjaren in 1998 naar 9,3 per 100.000 in 2023, meldt het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde. Dit komt neer op een jaarlijkse stijging van 1,41 procent. De verwachting is dat dit in de toekomst verder toeneemt.
“In Nederland krijgen steeds meer mensen onder de 50 jaar darmkanker”, bevestigt onderzoeker Marloes Elferink van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) in een persbericht van het centrum. “Uit ons onderzoek blijkt dat dit aantal de afgelopen decennia is gestegen en naar verwachting verder zal toenemen. Toch blijft darmkanker op jonge leeftijd zeldzaam”, benadrukt ze.
Bewerkt vlees
In Nederland wordt vanaf 55 jaar screening aangeboden binnen het bevolkingsonderzoek darmkanker, waarvoor mensen tot 75 jaar om de twee jaar worden uitgenodigd. In 2023 nam iets meer dan twee derde van de doelgroep deel aan het bevolkingsonderzoek. Volgens KWF Kankerbestrijding komt een derde van alle kankergevallen in Nederland door ongezonde leefstijl en leefomgeving. Denk daarbij dus inderdaad aan overgewicht en obesitas, ongezonde voeding met veel bewerkt vlees en weinig vezels, roken, drinken en een sedentaire leefstijl.
