Geo-engineering om de poolkappen te redden? “Duur, ineffectief en gevaarlijk”

Kunnen we de smeltende poolkappen redden met technologische hoogstandjes? Een nieuw overzichtsartikel maakt korte metten met vijf van de meest uitgewerkte voorstellen voor ‘polar geo-engineering’. Ze blijken niet alleen slecht te werken, maar zijn ook erg duur, schadelijk voor het milieu en politiek ingewikkeld.

De onderzoekers beoordeelden vijf geo-engineeringplannen die de laatste jaren veel aandacht hebben gekregen: stratosferische aërosolinjecties (SAI), zeegordijnen, zee-ijsmanagement, basale waterafvoer en oceaanbemesting. Elk voorstel is door het team getoetst op effectiviteit, haalbaarheid, kosten, mogelijke bijwerkingen, schaalbaarheid en bestaande regelgeving.

Enorme risico’s
De conclusie is weinig hoopgevend. Geen enkel idee is goed getest in de praktijk. De experimenten zijn bijna allemaal beperkt gebleven tot computersimulaties. Logistieke uitdagingen in de barre poolgebieden maken grootschalige experimenten vrijwel onmogelijk. De wetenschappers laten niets aan de verbeelding over in hun studie: er zitten forse risico’s aan de plannen. Zo kan SAI leiden tot aantasting van de ozonlaag en ontregeling van weerpatronen. Zeegordijnen bedreigen de leefomgeving van walvissen, zeehonden en vogels. Bij zee-ijsmanagement bestaat het gevaar dat glasparels juist donkerder uitpakken en méér warmte gaan absorberen. En het zit er dik in dat oceaanbemesting allerlei onvoorspelbare effecten gaat hebben op de mariene voedselketen.

“Deze ideeën zijn vaak goedbedoeld, maar ze schieten tekort”, zegt hoofdonderzoeker Martin Siegert van de University of Exeter. “Als gemeenschap doen klimaatwetenschappers en ingenieurs er alles aan om de schade van de klimaatcrisis te beperken. Maar het uitvoeren van deze projecten werkt waarschijnlijk juist averechts. De poolgebieden en de planeet zijn hier niet bij gebaat.”

Financiële en politieke hindernissen
Ook financieel zijn de plannen niet om over naar huis te schrijven. De onderzoekers rekenen voor dat elk project minstens 10 miljard dollar zou kosten om op te zetten en te onderhouden. Voor zeegordijnen loopt dat zelfs op tot een investering van 80 miljard dollar over tien jaar, voor een constructie van slechts 80 kilometer. Daar komt bij dat er nauwelijks internationale kaders bestaan om zulke projecten te reguleren. Voor sommige plannen, zoals SAI en zee-ijsmanagement, is er helemaal geen juridisch raamwerk. “Het zou jaren van onderhandelingen kosten om passende afspraken te maken”, schrijven de auteurs.

Bovendien geven dit soort geo-engineeringprojecten beleidsmakers en bedrijven een excuus om impopulaire emissiebeperkende maatregelen uit te stellen. Onderzoeker Heidi Sevestre van het Arctic Monitoring and Assessment Programme waarschuwt: “Als we onze beperkte middelen in blijven zetten voor symptoombestrijding in plaats van de oorzaak, verspelen we de kans om netto nul te halen en ons klimaat te herstellen.” Volgens de onderzoekers dreigt geo-engineering de aandacht en middelen af te leiden van bewezen maatregelen die zorgen voor een snelle reductie van de CO2-uitstoot. “Het jaar 2050 komt snel dichterbij, maar we zitten nu in een spagaat tussen onderbouwde plannen richting een klimaatneutrale wereld en speculatieve geo-engineering. Onze tijd, ons geld en onze expertise zijn nu verdeeld”, aldus Siegert.

Netto nul-doelen werken
De onderzoekers maken duidelijk dat de focus moet blijven liggen op minder uitstoot, ook al is het interessant om te zoeken naar technologische oplossingen. “Het goede nieuws is dat we doelen hebben waarvan we weten dat ze werken. Als we netto nul bereiken, zal de opwarming binnen zo’n twintig jaar stabiliseren. Temperaturen stoppen met stijgen en dat levert enorme voordelen op voor de poolgebieden, de planeet en al het leven daarop”, legt Siegert uit.