Veel mensen gaan ervan uit dat de aarde in oerwouden barst van de voedingsstoffen. De realiteit is echter grimmig nadat landbouwers ingrijpen. En dat is een probleem voor zowel het klimaat als jouw chocoladeverslaving. Wetenschappers denken nu een oplossing te hebben.
Sinds de jaren tachtig is de wereldwijde vraag naar cacaoproducten geëxplodeerd en dat betekent dat er steeds meer cacao geteeld wordt. Dat vereist specifieke vochtige klimaten, niet toevallig de zones die de meest biodiverse oerwouden herbergen. Om aan de stijgende consumptie te voldoen, sneuvelen er stelselmatig kostbare stukken bos.
Maar akkers waar cacao op geteeld wordt, verliezen na enkele tientallen jaren hun voedingsstoffen en worden onbruikbaar. Daardoor ontstaat een vicieuze cirkel waarbij steeds meer bos wordt gekapt. Britse onderzoekers zochten naar een oplossing en denken die nu te hebben gevonden.
Waarom dit een probleem is
In een ongerept bos is er sprake van een gesloten ecologische kringloop. Bomen onttrekken voedingsstoffen uit de grond en de continue stroom van afstervend planmateriaal vult deze voorraden continu aan. Zo blijft alles in balans.
Zodra je woud kapt om cacao te telen, stort dat systeem in elkaar. Zonlicht en tropische stortbuien spoelen voedingsstoffen weg en de bodem wordt steeds zuurder. Voor een cacaoboom is dat slecht nieuws: die kan zijn voedingsstoffen niet meer goed opnemen. Als klap op de vuurpijl trekt zo’n zure grond ook nog eens giftige stoffen aan. Na een jaar of twintig zakt de oogst in elkaar en is de grond onbruikbaar. Niet alleen groeien er dan geen cacaobomen meer: ook het regenwoud komt niet meer terug.
Leestip: Zeldzame burgeroorlog bij chimpansees: hoe vrienden vijanden werden in het oerwoud
Steenpoeder als wondermiddel?
De oplossing waar de onderzoekers mee experimenteren heet enhanced rock weathering, oftewel: versnelde gesteenteverwering. Een boer strooit fijngemalen vulkanisch gesteente over zijn akkers. Het steenpoeder lost door regen en CO2 uit de lucht langzaam op. De zure grond wordt zo weer wat neutraler en er komen nuttige mineralen vrij die de cacaobomen goed kunnen gebruiken. En als bonus wordt CO2 uit de atmosfeer vastgelegd in de bodem.
Twee soorten plantages, twee verschillende uitkomsten
Het experiment loopt op twee plekken in Bahia, een Braziliaanse deelstaat die zich in het Atlantische Regenwoud bevindt. Op de eerste locatie staat een commerciële plantage waar cacao tussen rijen schaduwbomen groeit op grond die ooit weiland was. Op de tweede locatie groeien de cacaobomen gewoon tussen de oorspronkelijke bosbomen door. Dat tweede systeem levert minder cacao op, maar het bewaart wel een groot deel van de natuurlijke biodiversiteit.
Na twee jaar steenpoeder strooien zijn de eerste verschillen al zichtbaar. Op beide locaties is er verbetering, maar vooral op de commerciële plantage knapt de bodem het hardst op. Op zulke plekken zou je kapot land weer kunnen omtoveren tot een soort verbindingszone tussen losse stukken regenwoud, zo zeggen de onderzoekers in hun studie.
En de boer?
De cacaoboeren in dit gebied zijn meestal kleinschalig en zo’n boer zou via de verkoop van CO2-credits geld kunnen verdienen aan zijn bodem. Die inkomsten kunnen dan weer dekken wat het steenpoeder kost. Het onderzoek loopt nog een jaar door, maar volgens de onderzoekers zijn lokale boeren alvast enthousiast.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
