Miljoenen mensen worden erdoor gekweld: een constante piep of bromtoon in hun hoofd die maar niet wil verdwijnen. Oorsuizen, ook wel tinnitus genoemd, houdt patiënten uit hun slaap en ontregelt hun leven. Wetenschappers zijn nu op een onverwachte boosdoener gestuit die dit nog verergert.
Het gaat om het gelukshormoon serotonine, dat juist bekendstaat om de bestrijding van angst en depressie.
Naar schatting heeft tot wel 14 procent van de wereldbevolking te maken met tinnitus. Voor sommigen is het een lichte irritatie, maar voor anderen groeit het uit tot een bron van ernstige stress en angstklachten. Ondertussen ontbreekt het in de medische wereld aan een goed werkend medicijn en is de precieze oorzaak van de klachten nog steeds niet duidelijk. Maar daar is nu verandering in gekomen.
Serotonine
Uit onderzoek bij muizen blijkt dat verhoogde niveaus van serotonine in de hersenen samengaan met sterkere verschijnselen van tinnitus. Een verrassende ontdekking, aangezien serotonine normaal juist positieve effecten heeft. “Patiënten met tinnitus moeten samen met hun arts zoeken naar een balans in medicatie”, zegt onderzoeker Laurence Trussell. “Eentje die psychische klachten verlicht, maar tegelijkertijd de ervaring van tinnitus zo klein mogelijk houdt.” De studie onderstreept hoe belangrijk het is dat artsen klachten van patiënten serieus nemen wanneer medicatie het oorsuizen lijkt te verergeren.
De bevindingen zijn vooral relevant voor mensen die antidepressiva gebruiken, met name de zogeheten SSRI’s (selectieve serotonineheropnameremmers). Deze medicijnen verhogen het serotonineniveau in de hersenen en worden veel voorgeschreven bij matige tot ernstige depressie en angststoornissen. Hoewel deze pillen vaak effectief zijn tegen geestelijke problemen, lijkt het er sterk op dat ze bij sommige patiënten oorsuizen versterken. Deze conclusie sluit ook aan bij ervaringen van patiënten die melden dat hun tinnitus erger is geworden na het starten met deze medicatie.
Een directe lijn naar het gehoor
De onderzoekers gingen nog een stap verder en brachten een specifiek hersencircuit bij de muizen in kaart. Dat circuit, waarin serotonine een centrale rol speelt, staat direct in verbinding met het auditieve systeem. “We vermoedden al dat serotonine betrokken was bij tinnitus, maar het mechanisme was nog niet duidelijk”, zegt medeonderzoeker Zheng-Quan Tang. “Nu zien we dat er een directe route is naar het gehoorsysteem die tinnitusachtige effecten kan opwekken. En toen we dat circuit uitschakelden, namen de klachten sterk af.”
Om dat tot in detail te onderzoeken gebruikten de wetenschappers een geavanceerde techniek: optogenetica. Zo waren ze in staat om via lichtprikkels specifieke hersencellen te activeren die serotonine produceren. En het resultaat mocht er zijn: stimulatie van deze cellen leidde tot hersenactiviteit in het gehoorgebied en gedrag dat lijkt op tinnitus.
Een kwetsbaar evenwicht
Serotonine is zeker geen slechte stof, concluderen de wetenschappers. Integendeel, het is en blijft een van de belangrijkste hormonen voor onze mentale gezondheid. Maar het effect ervan blijkt sterk afhankelijk van waar en hoe het in de hersenen actief is. “Onze studie laat een delicaat evenwicht zien”, zegt Trussell. “Het idee is dat we in de toekomst medicijnen gaan ontwikkelen die serotonine alleen in specifieke hersengebieden verhogen. Zo behoud je de positieve effecten op de stemming, zonder de nadelige invloed op het gehoor.”
Dat vooruitzicht biedt hoop voor mensen die nu gevangen zitten tussen twee kwaden: psychische klachten en een aanhoudende piep in hun hoofd.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Diepe hersenstimulatie veilig bij ernstige tinnitus, eerste studie geeft hoop en Deze voedingsmiddelen verkleinen waarschijnlijk de kans op tinnitus. Of lees dit artikel: Hoop voor tinnituspatiënten: zo train je je brein om van oorsuizen af te komen.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
