Dat babbeltje bij de koffieautomaat over hoe je weekend was, het gesprekje over het weer met de buurman die toevallig ook zijn hond uitlaat, sommige mensen gruwelen ervan. Toch kunnen ze zich er maar beter overheen zetten, want dergelijke smalltalk is goed voor een mens.
Sterker nog, we onderschatten allemaal hoe plezierig we zulke gesprekken vinden. “We gaan er vaak van uit dat als een onderwerp saai klinkt, het gesprek ook saai zal zijn”, zegt hoofdonderzoeker Elizabeth Trinh van de University of Michigan. “Maar dat is niet wat mensen daadwerkelijk ervaren.”
In negen experimenten met 1800 deelnemers ontdekten de onderzoekers dat mensen consequent niet inzien hoe interessant en prettig gesprekken over saaie onderwerpen kunnen zijn. Deelnemers werd gevraagd te voorspellen of ze het zouden waarderen om over specifieke onderwerpen te praten die zij zelf als saai bestempelden. Die onderwerpen liepen sterk uiteen, van de Eerste en Tweede Wereldoorlog tot non-fictieboeken, de aandelenmarkt, katten en veganistische diëten. In sommige gevallen moesten deelnemers zelf een onderwerp noemen dat ze saai vonden, zoals wiskunde, uien of Pokémon. Vervolgens voerden ze echte gesprekken met vreemden of vrienden, zowel face-to-face als online. Daarna gaven ze aan hoeveel plezier ze aan die gesprekken hadden beleefd.
Minder saai dan gedacht
In alle experimenten kwam hetzelfde patroon naar voren: mensen verwachtten dat de gesprekken behoorlijk saai zouden zijn, maar achteraf bleken ze er veel meer van te hebben genoten dan ze vooraf hadden gedacht. Dit gold zelfs wanneer beide gesprekspartners het erover eens waren dat het onderwerp saai was. “We waren zowel verrast als enthousiast over hoe sterk dit effect was”, zegt Trinh. “Mensen verwachten steeds weer dat gesprekken over ogenschijnlijk saaie onderwerpen minder interessant zijn dan ze uiteindelijk blijken te zijn.”
Dat komt doordat mensen zich te veel richten op het onderwerp zelf. Vóór een gesprek begint, is het onderwerp het makkelijkst om te beoordelen. Maar zodra mensen met elkaar praten, wordt de interactie belangrijker. “Wat het plezier echt bepaalt, is betrokkenheid”, zegt Trinh. “Je gehoord voelen, op elkaar reageren en onverwachte details ontdekken over iemands leven kunnen zelfs een alledaags onderwerp betekenisvol maken.”
Gemiste kans
Dit is goed om te onthouden, want sociale verbondenheid speelt een grote rol in zowel mentale als fysieke gezondheid. Sterke relaties hangen samen met meer welzijn en een kleinere kans op eenzaamheid. Als mensen gesprekken vermijden omdat ze denken dat die saai zijn, missen ze mogelijk eenvoudige kansen om contact te maken.
“Als we een praatje overslaan met een collega bij het koffieapparaat, een buur in de lift of een onbekende op een evenement, missen we misschien kleine momenten van verbinding”, zegt Trinh. “Zelfs een kort gesprek over alledaagse dingen kan waardevoller zijn dan we verwachten.”
Eerder onderzoek naar smalltalk liet al zien dat ogenschijnlijk oppervlakkige gesprekken een belangrijke rol spelen in sociale verbondenheid en welzijn. Hoewel smalltalk vaak wordt gezien als triviaal of ongemakkelijk, heeft het dus juist tal van positieve psychologische effecten. Een belangrijke studie uit 2014 onderzocht bijvoorbeeld gesprekken tussen vreemden in het openbaar vervoer. Deelnemers dachten vooraf dat een gesprek met een onbekende ongemakkelijk en weinig plezierig zou zijn. In werkelijkheid bleek dat mensen die wél een gesprek aanknoopten, zich gelukkiger en meer verbonden voelden dan degenen die stil bleven. Later onderzoek uit 2021 toonde aan dat sociale interacties, zelfs korte en oppervlakkige, bijdragen aan een gevoel van verbondenheid. Opvallende conclusie was dat mensen vaak denken dat anderen geen interesse hebben in contact, terwijl dit in werkelijkheid meestal wel het geval is. Daarnaast tonen studies aan dat zelfs minimale sociale interacties, zoals een kort praatje met een barista, al leiden tot meer positieve emoties en een groter gevoel van erbij horen.Een belangrijke verklaring voor deze effecten is dat smalltalk fungeert als een soort sociale lijm: het helpt om vertrouwen op te bouwen, relaties te initiëren en gevoelens van isolatie te verminderen. Het gaat dan ook niet om de inhoud van de smalltalk maar om de waarde van de interactie zelf.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Geen zin in sociaal contact als je ziek in bed ligt? Nieuw onderzoek laat mogelijk zien hoe dat komt en Sociaal contact is goed voor je gezondheid: vooral deze activiteiten vergroten de kans op een langer leven. Of lees dit artikel: Hoe sociaal mensen zich gedragen, verschilt van land tot land.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
