De totale zonsverduistering van 12 augustus was niet alleen vanaf de grond spectaculair, maar leverde vanuit de ruimte unieke beelden op van de dubbele eclips voor de Proba-3-satellieten.
Enkele dagen na de totale zonsverduistering die op 12 augustus een deel van Europa in duisternis hulde, worden de unieke waarnemingen vanuit de ruimte steeds duidelijker. De Europese ruimtevaartorganisatie ESA heeft beelden vrijgegeven die een geheel nieuw licht werpen op dit hemelse fenomeen. Het bleek niet alleen een spektakel voor duizenden toeschouwers in het noorden van Spanje en IJsland, maar ook een ongekende kans voor wetenschappers om de fijne structuur van de zonnestraling te bestuderen.
Een dubbele eclips voor Proba-3
Uren voordat de schaduw van de Maan over Europa trok, maakte het Proba-3-missiepaar iets bijzonders mee. De twee satellieten, die normaal zelf een kunstmatige eclips creëren voor onderzoek naar de zonnecorona, werden verrast door de Maan. Het hemellichaam schoof door het beeldveld van het ASPIICS-instrument, waardoor een zeldzame “dubbele eclips” ontstond. Doordat Proba-3 zich dichter bij de Maan bevond dan de Aarde, duurde deze gebeurtenis maar liefst 8 minuten en 40 seconden, fors langer dan de maximaal 2 minuten en 18 seconden die op aarde werden geregistreerd.
De schaduw van de Maan vastgelegd door MTG-I1
Tegelijkertijd legde de weersatelliet Meteosat Third Generation Imager (MTG-I1), op 36.000 kilometer hoogte, het grotere plaatje vast. Het toestel maakte een animatie van de Maanschaduw die als een donkere vlek over de aardbol schoof. De beelden tonen hoe de schaduw eerst over Groenland en IJsland raasde, om vervolgens via het noordoosten van Portugal en Spanje verder te trekken. Vanuit zijn positie boven Europa en Noord-Afrika bood MTG-I1 een uniek en volledig overzicht van het pad van de totaliteit.
Wetenschappelijke meerwaarde en muzikale bewerking
De gebeurtenis had niet alleen een esthetische waarde. De lange, ononderbroken duisternis tijdens de dubbele eclips voor Proba-3 zorgde ervoor dat het ASPIICS-instrument vrijwel vrij was van verstrooid licht. Deze omstandigheid bood wetenschappers de mogelijkheid om de optische prestaties van de coronograaf nauwkeurig te kalibreren. Naast deze wetenschappelijke data, maakte ESA ook een opmerkelijke “musificatie” van de eclips, waarbij data uit de zonsverduistering werden omgezet in een auditieve ervaring.
Van voorspelling tot nagenieten
Opvallend is dat de beelden die Proba-3 twee weken voor de eclips maakte, dienden als een accurate voorspelling voor de structuur van de zonnecorona zoals die op 12 augustus zichtbaar zou zijn, zowel voor de satelliet als voor waarnemers op de grond. Met de publicatie van deze beelden is het nu mogelijk om de zonsverduistering van 2026 vanuit ieder denkbaar perspectief te herbeleven, lang nadat de laatste schaduw over de Middellandse Zee is verdwenen.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
