We weten inmiddels dat frisdrank, kant-en-klaarmaaltijden en snacks niet bepaald goed voor ons zijn. Een nieuw Amerikaans onderzoek doet daar nog een schepje bovenop: een dieet rijk aan ultrabewerkt voedsel verhoogt het risico op longkanker flink, zelfs als je niet rookt.
Volgens de onderzoekers hebben mensen die veel ultrabewerkt voedsel eten tot 41 procent meer kans om longkanker te krijgen, dan mensen die weinig van deze sterk bewerkte producten consumeren.
Ultrabewerkt voedsel is tot stand gekomen na meerdere industriële bewerkingsstappen. Op de verpakking staan vaak lange ingrediëntenlijsten met allerlei toevoegingen zoals conserveringsmiddelen, kleurstoffen, emulgatoren en kunstmatige smaakstoffen. Voorbeelden zijn frisdrank, margarine, ontbijtgranen, diepvriespizza’s, fabrieksbrood, koekjes, snoep, chips en hamburgers uit de supermarkt of van een fastfoodketen.
Meer longkanker
De onderzoekers bestudeerden gegevens uit een groot Amerikaans onderzoek, het zogenaamde PLCO-project, waarin 155.000 mensen van 55 tot 74 jaar jarenlang zijn gevolgd. Voor deze analyse bekeken ze de eetgewoonten van ruim 100.000 deelnemers. Het team vergeleek hoeveel ultrabewerkt voedsel ze gemiddeld binnenkregen met het aantal longkankerdiagnoses over een periode van twaalf jaar en de resultaten zijn opvallend: mensen in de hoogste consumptiecategorie (gemiddeld zo’n zes porties per dag) hadden 41 procent meer kans op longkanker dan mensen in de laagste categorie. Het ging vooral om niet-kleincellige longkanker (NSCLC), maar ook bij de agressievere, kleincellige variant (SCLC) werd een verhoogd risico gevonden.
Uiteraard corrigeerden de wetenschappers voor factoren zoals roken en algemene dieetkwaliteit, maar ook hierna bleef het verband overeind. Toch waarschuwen de onderzoekers: het gaat om een observationele studie. Ze kunnen dus niet met zekerheid zeggen dat het ultrabewerkte voedsel de oorzaak is van de extra gevallen van longkanker. Het lukte bijvoorbeeld niet om de precieze rookgewoonten van de deelnemers mee te wegen. Hierdoor heeft de studie ongetwijfeld iets aan nauwkeurigheid ingeboet.
Reden tot zorg
Het team hoopt consumenten, zorgmedewerkers en beleidsmakers wakker te schudden: “De wereldwijde toename van de consumptie van ultrabewerkt voedsel is zorgwekkend”, schrijven ze. “Deze voedingsmiddelen zijn vaak rijk aan suiker, vet en zout en bevatten nauwelijks nuttige voedingsstoffen. Ze verdringen gezonde keuzes zoals volkoren granen, fruit en groenten, die ons lichaam juist beschermen tegen kanker.”
Bovendien ontstaan tijdens de industriële bewerking soms schadelijke stoffen. Denk bijvoorbeeld aan acroleïne, een giftige verbinding die in sigarettenrook en uitlaatgassen van voertuigen voorkomt, maar ook in gegrilde worstjes en karamelachtig snoep. Zelfs de verpakkingsmaterialen zouden een rol kunnen spelen, bijvoorbeeld door chemicaliën (PFAS, micro- en nanoplastics) die in het eten terechtkomen.
De boodschap: minder bewerkt is beter
Hoewel er dus nog vervolgonderzoek nodig is, is de boodschap kristalhelder: minder ultrabewerkt voedsel kan bijdragen aan het terugdringen van het aantal longkankergevallen wereldwijd. Zeker omdat deze producten al langer in verband worden gebracht met obesitas, hartziekten en diabetes. Totdat duidelijk wordt hoe groot het effect precies is, kan het zeker geen kwaad om die zak chips of diepvriespizza wat vaker in het supermarktschap te laten liggen en te kiezen voor voeding die dichter bij de natuur staat. Want onbewerkt voedsel is waarschijnlijk nog altijd het best voor je gezondheid.
