Veel dieren maken en gebruiken vernuftig gereedschap. Zo maken chimpansees bijvoorbeeld hulpmiddelen om algen mee op te vissen, te jagen of mee te dweilen. Nu hebben onderzoekers in kaart gebracht hoe Westelijke chimpansees dit gedrag leren van hun soortgenoten.
Het huidige onderzoek laat zien hoe de vaardigheden overgedragen worden op volgende generaties. Zo zagen de onderzoekers hoe de volwassen apen hun gereedschap of voedsel aan jonge apen gaven en hen aanmoedigden het ook te gebruiken. Deze strategie gaat dus verder dan het imiteren van volwassen chimpansees, er komt ook aanmoediging en oefening bij kijken.
Onderzoekswijze
Tussen 2017 en 2025 legden onderzoekers 33 gevallen van ‘gereedschapsoverdracht’ vast door camera’s te plaatsen op plekken waar chimpansees vaak gereedschap gebruiken. Zo observeerden ze hoe de chimpansees met stokken mieren en termieten uit moeilijk te bereiken plekken haalden, baobab-vruchten open sloegen tegen stenen en algen uit het water haalden. Het ‘vissen’ naar mieren en termieten komt bij alle ondersoorten van chimpansees in Afrika voor, maar het vissen naar algen en slaan van de baobab-vruchten is alleen te zien bij de Westelijke chimpansee.
Meer lezen over ingenieuze dieren?
Leertechnieken
Er wordt onderscheid gemaakt tussen de bezitter en de ontvanger van de gereedschappen. Over het algemeen was de bezitter een volwassen vrouwelijk familielid, in de meeste gevallen de moeder van de ontvanger. De ontvanger was vaak een zuigeling. De uitwisseling kwam niet vaak voor bij (jong)volwassen soortgenoten. Interessant is dat de ontvanger vaak de initiatiefnemer was van de overdracht. Soms pakte die zelfs voorwerpen af van de bezittende aap. Diefstal werd niet in dank afgenomen: volwassen chimpansees reageerden soms door de ontvanger te slaan of het object terug te pakken.
In twee video’s is te zien hoe de dieren naar mieren vissen en baobab-vruchten stukslaan. Voor het eerst kan het publiek zelf zien hoe de gereedschapsoverdracht plaatsvindt. Zo steekt moeder Soukki een stok in een mierenhoop en leidt vervolgens haar dochter SaïSaï naar de stok. SaïSaï pakt de stok uit de hoop en eet de mieren op.
Dit leerproces is een van de strategieën die chimpansees gebruiken om kennis en vaardigheden door te geven. Het is bijzonder omdat de volwassen aap het eigen gedrag aan moet passen om de jonge aap te leren hoe het moet. Zo kunnen jonge chimpansees complexe taken leren in gevallen waar alleen observeren niet genoeg is.
Vissen naar antwoorden
De ontdekking van dit leerproces roept veel verdere vragen op. Zo is nog onduidelijk in hoeverre de gereedschapsoverdracht een rol speelt in het aanleren van technische vaardigheden bij mensapen. Daarnaast zijn de onderzoekers benieuwd of complexere taken gepaard gaan met een intensiever leerproces en of jonge apen die meer leermomenten hebben uiteindelijk ook betere leraren worden.
Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
