Hoe vaak hoor jij vogels zingen, fluiten, kwetteren of tsjilpen? Misschien wel te weinig. Want zo’n vrolijke fluiter blijkt goed voor je psychisch welzijn. 

Je hebt het vast wel eens aan den lijve ondervonden, dat je vrolijk werd van de vogelgeluiden om je heen. Langzaam maar zeker verdwijnt je chagrijn als sneeuw voor de zon en gaan je mondhoeken als vanzelf omhoog. Nu is wetenschappelijk aangetoond dat het horen en zien van vogels de mentale gezondheid verbetert. En niet alleen op het moment zelf. Vogels en hun vocale kwaliteiten hebben een langdurig positief effect op je gemoedstoestand.

Uit nieuw onderzoek van het Britse King’s College London blijkt dat het zien of horen van vogels zorgt voor een verbetering van het mentale welzijn die tot acht uur kan aanhouden. Deze mentale oppepper was ook duidelijk te zien bij mensen die last hebben van depressieve gevoelens. Depressie is wereldwijd de meest voorkomende psychische aandoening en het kan erg lang duren voordat een patiënt weer helemaal genezen is. Vogelgefluit is dan een eenvoudig middel.

Schot in de roos
Het team ontwikkelde de app Urban Mind, waarmee deelnemers aan de studie allerlei informatie op hun smartphone konden invullen over hun geestelijk welzijn tijdens het zien van vogels of bij het horen van hun gezang. Dit systeem bleek een schot in de roos. Het team verzamelde op deze manier een schat aan realtime data en ging druk aan de slag met analyseren.

Onderzoeksassistent Ryan Hammoud legt uit: “Er is groeiend bewijs voor de geestelijke gezondheidsvoordelen van de omgang met de natuur. Intuïtief denken we dat de aanwezigheid van vogels en hun geluiden een positieve invloed heeft op ons humeur. Er is echter weinig onderzoek gedaan naar de impact van vogels op de geestelijke gezondheid in realtime en buiten het laboratorium.”

“Door gebruik te maken van de Urban Mind-app hebben we voor het eerst een directe link aangetoond tussen het zien of horen van vogels en het hebben van een positieve stemming. We hopen dat dit ervoor gaat zorgen dat vogels en hun leefomgeving beter worden beschermd, en dat er in en om woonwijken meer ruimte komt voor (zang)vogels. Niet alleen om de biodiversiteit te vergroten, maar ook ten bate van onze geestelijke gezondheid.”

Mobiele app
Drie jaar lang vertelden 1292 deelnemers overal ter wereld met behulp van de app of ze vogels en hun geluiden waarnamen en wat dit deed met hun geestelijke gesteldheid. De applicatie vroeg elke dag drie keer of ze vogels konden zien of horen, waarna ze vragen over hun mentale staat moesten beantwoorden. Zo kon het onderzoeksteam een verband aantonen en inschatten hoelang het effect aanhield. Zowel gezonde mensen als depressieve personen bleken baat te hebben bij de natuurbeelden en geluiden. De wetenschappers hielden rekening met gelijktijdig optredende omgevingsfactoren, zoals de aanwezigheid van bomen, planten, rivieren enzovoort. Het positieve effect was zodoende puur en alleen aan de vogels toe te schrijven.

Bewijs
Professor Andrea Mechelli vult aan: “De term ecosysteemdiensten wordt vaak gebruikt om de voordelen van bepaalde aspecten van de natuurlijke omgeving voor onze fysieke en mentale gezondheid aan te tonen. Het is in de regel echter moeilijk om deze voordelen wetenschappelijk te bewijzen. Onze studie biedt een wetenschappelijke basis voor het creëren en onderhouden van groene ruimtes, waar volop vogels rondvliegen. We hebben bewezen dat deze gebieden een positieve werking hebben op onze geestelijke gezondheid. Bovendien kunnen onze bevindingen ervoor zorgen dat mensen met een psychische aandoening, zoals depressie meer worden gestimuleerd en zodoende vaker in aanraking komen met vogels.”

Onderzoekspartner en landschapsarchitect Jo Gibbons vertelt: “Wie houdt er nou niet van een sprankelend en complex vogeldeuntje op een vroege lenteochtend? Zangvogels zijn een genot om te horen en om te zien. Het zijn ervaringen die het dagelijkse leven verrijken, waar je ook bent en hoe je je ook voelt. Dit fascinerende onderzoek laat zien hoe een vogel en zijn prachtige geluid de menselijke geest op kan beuren. De studie bewijst dat een biodiverse omgeving een helende werking kan hebben op psychische aandoeningen, maar ook binnen enkele ogenblikken een slecht humeur kan verbeteren.”