Zo’n 45 miljoen jaar geleden leek West-Europa meer op de Bahama’s dan op vandaag. Recent Belgisch-Nederlands onderzoek laat in de Champagnestreek zien dat hoge niveaus CO2 toen een moessonklimaat veroorzaakten. Daar kunnen we belangrijke lessen uit halen voor ons toekomstige klimaat.
De Franse Champagnestreek is voor veel Belgen een populaire vakantiebestemming. Van de lokale smaakmakers, de stoofpot Potée Champenoise, de Boudin Blanc de Rethel, Chaource-kaas en de mosterd en azijn van Reims, was 45 miljoen jaar geleden nog geen sprake. Tijdens het Eoceen lag een groot deel van dit gebied in het huidige Noord-Frankrijk onder water en heerste er een klimaat dat je kan vergelijken met de Bahama’s.
Campanile giganteum, een reusachtige zeeslak
Een Belgisch-Nederlands onderzoeksteam onder leiding van KU Leuven kan nu meer duidelijkheid scheppen over het klimaat in West-Europa. Ze analyseerden de fossiele schelp van Campanile giganteum, gevonden in de Champagnestreek. De schelp is afkomstig van een enorme uitgestorven zeeslak die uitzonderlijk snel groeide. De metingen van de kalk laten zien dat West-Europa in die tijd te maken had met moessonachtige omstandigheden. Zachte winters, hete en droge lentes en warme en vooral natte zomers met intense regenbuien. De resultaten van het onderzoek zijn gepubliceerd in tijdschrift Nature Communications
“Omdat deze fossiele zeeslak zo uitzonderlijk snel groeide, kunnen we heel veel informatie halen uit de schelp. Aan de hand van de groeilijnen krijgen we een gedetailleerd beeld van het klimaat en de weerpatronen miljoenen jaren geleden”, zegt onderzoeker Nick Van Horebeek, die de schelp onderzocht voor zijn masterproef aan KU Leuven. “Door onze eigen analyse te koppelen aan klimaatmodellen zagen we dat de uitgesproken seizoensverschillen te verklaren waren door verschuivende wind- en oceaancirculatiepatronen.”
Een worstcasescenario
Het Eoceen was een tijdperk dat liep van 56 tot 33,9 miljoen jaar geleden. Het had een uitgesproken warm en nat klimaat met enorm hoge CO2-concentraties. Een betere kennis van het klimaat van toen kan dus ook van grote waarde zijn om de gevolgen van de huidige en toekomstige klimaatverandering beter te voorspellen. “Het Eoceen fungeert als een natuurlijk experiment dat ons laat zien hoe het klimaatsysteem reageert op zeer hoge CO2-concentraties”, legt Johan Vellekoop, het hoofd van het onderzoeksteam, uit.
“Als we de klimaatverandering niet tegengaan en de uitstoot van broeikasgassen laten oplopen, dan komt West-Europa over een paar honderd jaar mogelijk terug in het Eoceen-scenario terecht”, vertelt Vellekoop. “Als we daarentegen de juiste lessen trekken uit het verleden, dan hoeft het zover niet te komen.”
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
