Microplastics zijn overal: in de oceaan, in de bodem en ja, ook in de lucht die we inademen. Maar hoeveel er precies rondwaait? Daar hadden wetenschappers eigenlijk geen goed zicht op. Uit een nieuwe studie blijkt nu dat eerdere schattingen er flink naast zaten.
Onderzoekers van de Universiteit van Wenen hebben bijna 2.800 metingen van microplastics in de atmosfeer verzameld uit 76 verschillende studies wereldwijd. Die metingen vergeleken ze met computermodellen die voorspellen hoeveel plastic er zou moeten rondzweven. En wat blijkt? De modellen overschatten de werkelijke hoeveelheid met een factor honderd tot zelfs tienduizend.
Hoe komt plastic eigenlijk in de lucht?
Maar voordat we het over aantallen hebben, is het misschien nuttig om te weten hoe die minuscule plastic deeltjes überhaupt in de atmosfeer belanden. Ioanna Evangelou, hoofdauteur van de studie, legt het aan Scientias.nl uit: “Microplastics komen in de lucht terecht via directe emissies van bronnen, zoals het vrijkomen van textielvezels uit kleding tijdens het dragen. Daarnaast kunnen ze door de wind in de lucht worden gebracht, die microplastics opnieuw kan opwervelen die zich eerder op land of aan het oceaanoppervlak hebben afgezet, bijvoorbeeld door golfslag.”
Waarom is het belangrijk om te weten hoeveel er van zijn? “Deze deeltjes in de lucht kunnen worden ingeademd, over lange afstanden worden getransporteerd en neerslaan in ecosystemen. Inzicht in hun hoeveelheid, maar ook in hun grootte, vorm en type polymeer helpt om gezondheidsrisico’s in te schatten, vervuilingsroutes te volgen en beleid en technologieën te ontwikkelen om blootstelling te verminderen.”
Waar ging het mis bij eerdere schattingen?
Een overschatting met een factor tienduizend is een enorme afwijking. Wat ging er mis? Evangelou: “De eerdere schattingen waren gebaseerd op zeer weinig metingen op land, in het westen van de VS. De wereldwijde extrapolatie die zij gebruikten om globale emissies af te leiden, was daardoor simpelweg te optimistisch.” Deze nieuwe studie combineert veel meer data uit verschillende delen van de wereld.
Land is de boosdoener, niet de zee
Een andere opvallende ontdekking: het meeste plastic in de lucht komt van het land, niet van de oceaan. Boven land maten onderzoekers gemiddeld 27 keer meer microplastics dan boven zee. Dat is op zich logisch, zegt Evangelou. “Microplastics zijn afkomstig van synthetische textielvezels, verkeersgerelateerde bronnen zoals slijtage van banden en remmen, slijtage van wegmarkeringen en het opnieuw opwervelen van microplastics die zich al in bodems hebben afgezet. Ik zou zeggen dat dit verschil niet verrassend is, aangezien de meeste bronnen zich op land bevinden, waar menselijke activiteit het meest intens is.”
Is dit goed nieuws?
Minder microplastics dan gedacht: dat klinkt als een opluchting. Maar Evangelou tempert het enthousiasme: “De lucht bevat nog steeds een aanzienlijke hoeveelheid microplastics, vooral in dichtbevolkte regio’s met sterke bronnen, zoals China. Dat blijkt uit de meetdataset die wij hebben samengesteld. De resultaten laten vooral zien dat de emissies van microplastics naar de atmosfeer lager zijn dan we eerder hadden ingeschat.”
De studie berekent dat er jaarlijks zo’n 600 biljard plastic deeltjes de lucht in gaan vanaf land. Dat zijn nog altijd astronomische aantallen. Voor de duidelijkheid: een biljard is een miljoen miljard.
Grote gaten in de data
Er zijn wel nog altijd flinke datalacunes, vooral boven de open oceanen. Hoe zeker kunnen we eigenlijk zijn van deze wereldwijde schattingen? “Ondanks de beperkingen door het geringe aantal metingen boven de oceanen weerspiegelen deze schattingen de concentraties van atmosferische microplastics beter dan voorheen, zij het met zeer grote foutmarges”, zegt Evangelou.
“Wereldwijd zijn er te weinig metingen en de datasets zijn zeer heterogeen. We hebben ons best gedaan om alleen goed gedocumenteerde en ‘vergelijkbare’ metingen te selecteren en precies de gemeten deeltjesgroottes te modelleren. Toch ontbreekt bij veel metingen cruciale informatie, met name over de grootteverdeling van de gemeten microplastics. Ons onderzoek zal dan ook zeker niet het laatste zijn dat probeert meer grip te krijgen op het wereldwijde microplasticbudget.”
De kernboodschap
Wat wil Evangelou dat het publiek onthoudt van deze studie? “Als kernboodschap zou ik willen benadrukken dat een neerwaartse bijstelling van de emissies van atmosferische microplastics niet moet worden opgevat als geruststellend nieuws. Microplastics verdienen nog steeds serieuze aandacht als luchtverontreinigende stof. Daarom is meer onderzoek nodig naar hun aanwezigheid in de atmosfeer, met een sterke focus op het rapporteren van hun grootteverdelingen.”
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Bom onder onderzoek naar microplastics: zit ons lichaam er toch niet vol mee? en In dit bos dwarrelen bijna twee keer zoveel microplastics neer als in de rest van de streek. Of lees dit artikel: Bosbranden veroorzaken veel meer luchtvervuiling dan gedacht.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
