Onderzoekers hebben in het noorden van Sumatra een verrassend gezonde tijgerpopulatie ontdekt.
Wereldwijd hebben tijgers nog maar een fractie van hun oorspronkelijke leefgebied over, maar niet op Sumatra: in het noorden van het eiland, in het Leuser-ecosysteem, blijkt een opvallend gezonde populatie Sumatraanse tijgers te leven. Dat laat nieuw onderzoek zien, uitgevoerd tussen 2023 en 2024, dat is gepubliceerd in Frontiers in Conservation Science.
Droomparadijs voor tijgers
De Sumatraanse tijger wordt ernstig bedreigd. Het dier heeft te maken met verdwijnende bossen, stroperij en steeds minder prooidieren. Wereldwijd bezetten tijgers nog maar zo’n 5 tot 10 procent van hun vroegere leefgebied. Tegen die sombere achtergrond klinkt het als goed nieuws: in Leuser houden de tijgers zich verrassend goed staande. “We hebben een sterke tijgerpopulatie vastgelegd op camera, blijkbaar een van de gezondste op het eiland,” zegt bioloog Joe Figel.
Leuser is in veel opzichten een droomplek voor tijgers. Het gebied is ongeveer drie keer zo groot als Yellowstone National Park in de Verenigde Staten en is het grootste aaneengesloten tijgerleefgebied dat Sumatra nog heeft. Het bestaat uit verschillende soorten bosgebieden. Bijna de helft van het gebied geldt nog als ‘intact boslandschap’: groot, verbonden en niet versnipperd door wegen of plantages. Bovendien wordt er in Leuser intensief gepatrouilleerd door boswachters. Dat verkleint de kans op stroperij en illegale houtkap.
Infraroodcamera’s
Om te weten hoeveel tijgers er leven en hoe ze het doen plaatste het onderzoeksteam tientallen infraroodcamera’s in het noorden van Leuser, in de provincie Aceh. Ze werkten daarbij nauw samen met lokale gemeenschappen die aan de rand van het gebied wonen.
In drie periodes werden steeds meer camera’s opgehangen: 34 camera’s in het voorjaar van 2023, 59 camera’s in de tweede helft van 2023 en 74 camera’s in 2024. De camera’s reageren op beweging en warmte. Zodra een tijger langsloopt maakt de camera automatisch een foto, ook in het donker.
In de onderzoeksperiode leverde dit in totaal 282 duidelijke foto’s van Sumatraanse tijgers op. De onderzoekers konden daarmee 27 verschillende dieren herkennen aan de unieke streepjespatronen op hun vacht: 14 vrouwtjes, 12 mannetjes en één dier waarvan het geslacht niet kon worden bepaald.
Dat zijn opvallend veel tijgers voor één gebied, zeker als je bedenkt dat het om een ernstig bedreigde soort gaat. De dieren werden bovendien vaak opnieuw gefotografeerd. Vrouwtjes verschenen gemiddeld 14 keer voor de lens, mannetjes 16 keer. Dat laat zien dat de tijgers niet zomaar langslopen, maar het gebied echt gebruiken als leefgebied.
Veel tijgergezinnen
Belangrijk is ook dat er veel vrouwtjes zitten en dat er jongen zijn. Tijdens een periode van zes maanden in 2023 legden de camera’s drie verschillende nestjes met welpen vast. Twee tijgerbroertjes die eerst samen als welp op de foto stonden doken later weer op als volwassen dieren, maar dan wel alleen. De aanwezigheid van veel vrouwtjes met jongen wijst volgens Figel meestal op een goed functionerend tijgersysteem, met genoeg rust en voldoende prooidieren, zoals herten en zwijnen.
Het opvallende is dat dit deel van Leuser geen nationaal park is, maar enkel een provinciaal beschermd bosgebied onder bestuur van de regering van Aceh. Zulke gebieden krijgen in Indonesië vaak minder geld en minder bescherming dan nationale parken, die door de centrale overheid worden beheerd. Toch vingen de camera’s hier bijna drie keer zoveel tijgerbeelden als bij eerdere onderzoeken van 90 dagen op andere plekken in Sumatra. Ook konden in deze studie meer individuele tijgers worden herkend dan in de meeste eerdere studies.
Langdurig cameraonderzoek
Volgens Figel is langdurig cameraonderzoek onmisbaar om te begrijpen hoe het met tijgers gaat. “Meerjarig onderzoek met cameravallen is heel belangrijk om in te kunnen schatten hoeveel tijgers er overleven, hoeveel er bijkomen en hoe snel de populatie groeit,” legt hij uit.
Zulke gegevens zijn nodig om te kunnen beoordelen of beschermingsmaatregelen werken en waar extra inspanningen nodig zijn. De gegevens uit Leuser laten bovendien zien hoe ver tijgers zich gemiddeld verplaatsen. Dat helpt bij het slim plannen van toekomstige onderzoeken, bijvoorbeeld bij het kiezen van de afstand tussen camera’s.
De onderzoekers benadrukken dat dit succes niet vanzelf is gekomen. Zij wijzen op de inzet van overheidsorganisaties, lokale gemeenschappen, donoren en andere onderzoekers. “Dankzij het werk en de steun van overheidsinstellingen, donoren en andere onderzoekers heeft Leuser belangrijke stukken laagland- en heuvelbos kunnen behouden,” zegt Figel. “Dat zijn plekken waar het aantal prooidieren voor tijgers in Sumatra het hoogst zijn. Het voortbestaan van deze bossen en van die prooien is de hoofdreden voor onze resultaten.”
De studie laat zien dat goed beschermde bossen een belangrijke rol kunnen spelen bij het redden van de Sumatraanse tijger. Het onderzoek geldt dan ook als een waarschuwing: zonder langdurige inspanningen kan deze kernpopulatie snel weer in gevaar komen.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Kunnen tijgers ons helpen in de strijd tegen klimaatverandering? en Waarom de tanden van sabeltandtijgers perfect waren voor de jacht en waarom dit hen ook fataal werd . Of lees dit artikel: Indonesische overheid doet ultieme poging om de Sumatraanse neushoorn te redden .
